این مطالعه که در مجله پزشکی رفتاری/ Journal of Behavioral Medicine منتشر شده، نشان میدهد که منظمبودن در فعالیتهای روزانه، حتی برای افرادی که از بیخوابی رنج میبرند، با بهبود سلامت جسمی و روانی همراه است.
در این مطالعه، ۳۷ نفر از شرکتکنندگان مبتلا به بیخوابی بودند و ۳۰ نفر کیفیت خواب مطلوبی داشتند. پژوهشگران از شرکتکنندگان خواستند تا زمان انجام پنج فعالیت روزانه را به مدت هفت روز ثبت کنند: بیرونآمدن از رختخواب، اولین تعامل اجتماعی، شروع کار یا فعالیت اصلی روزانه، صرف شام و خوابیدن. هر فعالیتی که در بازه ۴۵ دقیقهای از زمان معمول خود انجام میشد، منظم در نظر گرفته شد؛ بهعنوان مثال، اگر فردی همیشه ساعت ۷ صبح بیدار میشد، بیدارشدن وی تا ۷:۴۵ همچنان منظم محسوب میشد.
ارتباط منظمبودن با کاهش درد و افسردگی
نتایج نشان داد که افرادی که برنامه روزانه منظمتری داشتند، صرفنظر از اینکه دچار بیخوابی بودند یا نه، درد کمتر، علائم افسردگی خفیفتر و شاخص توده بدنی (BMI) پایینتری داشتند. یکی از یافتههای غیرمنتظره این بود که افراد مسن مبتلا به بیخوابی، در مقایسه با افرادی که کیفیت خوابشان مطلوب بود برنامه روزانه منظمتری نداشتند؛ بلکه هر دو گروه برنامههای منظمی را دنبال میکردند، هرچند افراد مبتلا به بیخوابی درد و علائم افسردگی بیشتری داشتند.
دکتر ایونجین تریسی (Eunjin Tracy)، استادیار دانشگاه میسوری، میگوید: صرفنظر از کیفیت خواب، افرادی که برنامه روزانه منظمی داشتند، سطوح پایینتری از درد و افسردگی را تجربه کردند. اگر در زمان بیدارشدن، غذاخوردن، کارکردن، تعامل با دیگران و خوابیدن منظم باشیم، این نشانههای زمانی به هماهنگسازی ساعتهای داخلی بدن کمک میکنند. در بلندمدت، این موضوع با بهبود سلامت مرتبط است.
چگونه منظمبودن ساعت زیستی را تنظیم میکند
فعالیتهایی که در زمانهای پیشبینیپذیر تکرار میشوند، میتوانند به عنوان نشانههایی برای سیستم شبانهروزی (ساعت زیستی بدن) عمل کنند. نور قویترین نشانه زمانی برای بدن است، اما وعدههای غذایی، ورزش، کار و تعاملات اجتماعی نیز میتوانند به تقویت یک الگوی روزانه منظم کمک کنند.
هزینه پنهان اختلال خواب آخر هفته
یکی از منابع رایج اختلال در ریتم بدن، اختلال خواب آخر هفته (Social Jet Lag) است؛ یعنی وقتی در روزهای تعطیل دیرتر از روزهای عادی میخوابیم و دیرتر بیدار میشویم. دیرتر بیدارشدن در پنجشنبهها و جمعهها ممکن است این احساس را در ما ایجاد کند که کمبود خواب خود را جبران کردهایم، اما تغییر مکرر زمان خواب و بیداری، ساعت زیستی بدن را از برنامه معمول خود خارج میکند.
دکتر تریسی در پایان میگوید: برنامه روزانه میتواند برای افراد در همه سنین مفید باشد. آگاهی درباره مفهوم اختلال خواب آخر هفته و اختلالاتی که در ریتم شبانهروزی ایجاد میکند، در حال افزایش است و امیدواریم این پژوهش به مردم کمک کند تا مزایای سلامتی یک برنامه روزانه را بیشتر در نظر بگیرند.
