افزایش حمایتهای معیشتی از طریق کالابرگ میتواند در کوتاهمدت بخشی از فشار هزینههای خانوار را کاهش دهد، اما اگر منابع این طرح از مسیر خلق پول و افزایش پایه پولی تأمین شود، اثر حمایتی آن ممکن است با موج جدید تورم خنثی شود. در چنین شرایطی، یارانهای که برای افزایش قدرت خرید پرداخت میشود، میتواند در نهایت به کاهش بیشتر قدرت خرید مردم منجر شود.
به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، نحوه تأمین منابع طرح کالابرگ به یکی از مسائل مهم سیاستهای حمایتی دولت تبدیل شده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند تفاوت زیادی میان تأمین مالی این طرح از محل درآمدهای پایدار دولت و تأمین آن از طریق استقراض و خلق پول وجود دارد.
چرا تأمین مالی کالابرگ اهمیت دارد؟
پرداخت کالابرگ در کوتاهمدت میتواند قدرت خرید خانوارهای مشمول را افزایش دهد؛ بهویژه برای اقشار کمدرآمد که بخش قابل توجهی از درآمد خود را صرف خرید کالاهای اساسی میکنند.
اما اگر دولت منابع لازم را بدون پشتوانه درآمدی تأمین کند، افزایش نقدینگی میتواند فشار بیشتری بر قیمت کالاها و خدمات وارد کند. در این حالت، بخشی از مبلغ حمایتی پرداختشده در اثر افزایش قیمتها از بین میرود.
به همین دلیل، اثر واقعی کالابرگ تنها به مبلغ اختصاصیافته به خانوارها بستگی ندارد؛ بلکه منبع تأمین این اعتبار نیز اهمیت زیادی دارد.
خلق پول چگونه اثر کالابرگ را خنثی میکند؟
اگر منابع کالابرگ از محل استقراض از بانک مرکزی یا روشهایی که به خلق پول منجر میشود تأمین شود، افزایش حجم پول میتواند در ادامه فشار تورمی ایجاد کند.
در چنین شرایطی، خانواری که امروز مبلغ بیشتری برای خرید کالاهای اساسی دریافت میکند، ممکن است در ماههای بعد با افزایش قیمت همان کالاها مواجه شود.
به بیان ساده، اگر یک سیاست حمایتی باعث افزایش قیمتها شود، بخشی از حمایتی که دولت پرداخت کرده در قالب کاهش قدرت خرید پول از خانوارها پس گرفته خواهد شد.
کالابرگ بعد از حذف ارز ترجیحی اجرا شد
طرح کالابرگ پس از حذف ارز ترجیحی و با هدف کاهش آثار معیشتی این سیاست بر خانوارها اجرا شد.
حذف ارز ترجیحی خود تبعات اقتصادی قابل توجهی داشت و کالابرگ با هدف جبران بخشی از فشار ایجادشده بر مصرفکنندگان طراحی شد. با این حال، این موضوع بهتنهایی نمیتواند استفاده از منابع پولی برای تأمین هزینههای طرح را توجیه کند.
اگر منابع کالابرگ از محل درآمدهای واقعی دولت تأمین شود، میتوان انتظار داشت اثر حمایتی آن پایدارتر باشد و فشار مضاعفی از مسیر تورم ایجاد نکند.
مسئول تأمین منابع کالابرگ در سال ۱۴۰۵ کیست؟
در ماههای ابتدایی اجرای طرح، براساس تصمیم کارگروه ماده ۱۳، بانک مرکزی متعهد شده بود تا پایان سال ۱۴۰۴ در تأمین منابع مورد نیاز همکاری کند.
با آغاز سال ۱۴۰۵ و پایان مهلت تعیینشده، تأمین منابع طرح براساس برنامه بودجه سال جاری به دولت و سازمان برنامه و بودجه واگذار شد.
به همین دلیل، نحوه تأمین اعتبار کالابرگ در سال جاری اهمیت بیشتری پیدا کرده و شفافسازی درباره منابع آن میتواند نگرانیها درباره تأمین مالی از طریق خلق پول را کاهش دهد.
افزایش مبلغ کالابرگ به چه شرطی به نفع مردم است؟
در هفتههای اخیر موضوع افزایش مبلغ کالابرگ مطرح شده است. افزایش اعتبار حمایتی در ظاهر میتواند به معنای حمایت بیشتر از خانوارها باشد، اما نتیجه نهایی آن به محل تأمین منابع بستگی دارد.
اگر اعتبار جدید از محل درآمدهای واقعی و پایدار دولت تأمین شود، میتواند قدرت خرید خانوارهای هدف را افزایش دهد. اما اگر افزایش مبلغ کالابرگ با خلق پول همراه شود، احتمال دارد بخشی از این حمایت از طریق تورم دوباره از بین برود.
یارانه تورمی؛ حمایتی که ممکن است از جیب مردم پرداخت شود
تورم در ادبیات اقتصادی گاهی بهعنوان نوعی «مالیات پنهان» توصیف میشود؛ زیرا کاهش ارزش پول، قدرت خرید همه افراد جامعه را کاهش میدهد.
از این منظر، تأمین کالابرگ از مسیر خلق پول میتواند شرایطی ایجاد کند که دولت به گروهی از خانوارها یارانه پرداخت کند، اما افزایش تورم هزینه آن را به شکل گستردهتری بر کل جامعه تحمیل کند.
بنابراین مسئله اصلی فقط افزایش یا کاهش مبلغ کالابرگ نیست؛ پایداری منبع مالی آن تعیین میکند که این طرح در بلندمدت واقعاً به افزایش رفاه خانوارها منجر شود یا بخشی از اثر حمایتی خود را در تورم از دست بدهد.
