به گزارش ایران جیب از دنیای اقتصاد، دلار در معاملات روز یکشنبه با عبور از مرز 198 هزار تومان رکورد تاریخی جدیدی ثبت کرد. کارشناسان معتقدند کاهش درآمدهای ارزی، افزایش تقاضای وارداتی، اختلال در مسیرهای انتقال ارز، ابهامات سیاسی و رشد انتظارات تورمی، پنج عامل اصلی فشار صعودی بر بازار ارز هستند.
دلار در آستانه عبور از مرز ۲۰۰ هزار تومان
بازار ارز روز یکشنبه شاهد یکی از شدیدترین جهشهای قیمتی خود بود. نرخ دلار آزاد با رشد بیش از 5 درصدی در یک روز، به محدوده ۱۹۸ هزار تومان رسید و معاملات فردایی نیز از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور کرد.
این رشد در شرایطی اتفاق افتاد که بازار ارز همزمان با چند عامل افزایشی مواجه شده است؛ عواملی که باعث افزایش نگرانی معاملهگران نسبت به آینده عرضه ارز و چشمانداز اقتصادی شدهاند.
ابهام در آینده مذاکرات و افزایش نگرانی بازار
یکی از مهمترین عوامل رشد اخیر دلار، افزایش ابهام درباره روند تفاهم ایران و آمریکا عنوان میشود. این تفاهم در روزهای ابتدایی اثر کاهشی بر بازار گذاشت و باعث شد دلار از محدوده ۱۷۰ هزار تومان به سطوح پایینتر عقبنشینی کند.
اما با افزایش تردیدها درباره ادامه این روند، انتظارات بازار تغییر کرد و قیمت ارز دوباره مسیر صعودی در پیش گرفت. اکنون معاملهگران علاوه بر شرایط سیاسی، ریسکهای مربوط به تجارت خارجی و دسترسی به منابع ارزی را نیز در قیمتها لحاظ میکنند.
کاهش درآمدهای ارزی؛ فشار بر سمت عرضه
کاهش صادرات نفتی و غیرنفتی یکی دیگر از عوامل موثر بر رشد دلار است. محدودیتهای حملونقل، تحریمها و اختلال در مسیرهای تجاری باعث شده دسترسی به درآمدهای ارزی دشوارتر شود.
از سوی دیگر، آسیب به بخشی از ظرفیت تولید صنایع در جریان بحرانهای اخیر، میتواند توان صادراتی کشور را در کوتاهمدت کاهش دهد. این شرایط باعث شده اقتصاد ایران همزمان با افزایش نیاز به واردات، با کاهش منابع ارزی مواجه شود.
رشد تقاضای وارداتی پس از افزایش خسارتها
افزایش نیاز به واردات کالا، تجهیزات، مواد اولیه و قطعات نیز فشار جدیدی بر بازار ارز وارد کرده است.
در شرایطی که عرضه ارز محدود شده، افزایش تقاضای تجاری برای واردات میتواند باعث افزایش رقابت برای تامین ارز و رشد قیمتها شود.
اختلال در مسیرهای انتقال ارز
یکی دیگر از عوامل مهم، دشوارتر شدن نقلوانتقالات مالی و ارزی است. امارات طی سالهای گذشته یکی از مسیرهای مهم تجارت و تسویههای ارزی ایران بوده و هرگونه اختلال در این مسیر میتواند هزینه تجارت خارجی را افزایش دهد.
با توجه به نقش شبکههای واسطهای در تجارت ایران، محدود شدن مسیرهای مالی میتواند دسترسی فعالان اقتصادی به ارز را سختتر کند.
انتظارات تورمی؛ موتور تقاضای احتیاطی
رشد دلار تنها ناشی از عرضه و تقاضای واقعی نیست. در شرایط افزایش نااطمینانی، بسیاری از خانوارها و فعالان اقتصادی برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت خرید ارز و طلا حرکت میکنند.
قیمت دلار که سال گذشته کمتر از ۱۰۰ هزار تومان بود، اکنون به محدوده ۱۹۸ هزار تومان رسیده و نشان میدهد انتظارات تورمی نقش مهمی در رفتار بازار دارد.
دلار در یک هفته ۸ درصد گران شد
بررسی روند یک هفته اخیر نشان میدهد دلار از حدود ۱۸۳ هزار و ۵۰۰ تومان در ابتدای هفته گذشته به محدوده ۱۹۸ هزار تومان رسیده است؛ یعنی افزایش حدود ۱۵ هزار تومانی معادل نزدیک به ۸ درصد.
همزمان با رشد دلار، بازار طلا نیز روند صعودی داشت. هر گرم طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۲ میلیون و ۱۰۴ هزار تومان رسید و سکه طرح جدید در سطح حدود ۲۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد.
چشمانداز بازار ارز
مجموعه عواملی مانند کاهش عرضه ارز، افزایش تقاضای وارداتی، محدودیت مسیرهای مالی، ابهامات سیاسی و افزایش انتظارات تورمی، فشار صعودی بر بازار ارز را افزایش داده است.
اکنون مرز ۲۰۰ هزار تومان برای دلار به یک سطح روانی مهم تبدیل شده و واکنش بازار به این محدوده میتواند مسیر کوتاهمدت قیمت ارز را مشخص کند.
