همزمان با تشدید موج گرمای بیسابقه در اروپا، یورونیوز در تاریخ ۱۳ ژوئیه گزارش داد که در اواخر ژوئن و اوایل ژوئیه ۲۰۲۶، گرمای شدید در ۲۷ کشور اروپایی جان بیش از ۱۰ هزار نفر را گرفته است؛ حدود ۹ هزار نفراز جانباختگان را افراد بالای ۶۵ سال تشکیل میدهند. کارشناسان این رویداد را یکی از مرگبارترین موجهای گرمای سالهای اخیر میدانستند.
اما آمارهای جدید، ابعاد این موج گرما و تلفات آن را دقیقتر نشان میدهند.
سامانه پایش مرگومیر EuroMOMO برآورد کرده است که بین اواسط ژوئیه و اواسط اوت، بیش از ۳۲ هزار مرگ بیش از میزان مورد انتظار در اروپا ثبت شده است. این رقم هنوز نهایی نیست و با تکمیل دادههای کشورهای مختلف میتواند تغییر کند. ضمن اینکه EuroMOMO آمار ۲۳ کشور اروپایی را پوشش میدهد و همه کشورهای قاره، بهویژه بخشهایی از شرق اروپا، در این برآورد حضور ندارند.
بررسی آمارهای ملی نیز ابعاد گسترده این بحران را نشان میدهد. خبرگزاری فرانسه با جمعآوری دادههای منتشرشده از هشت کشور، یعنی آلمان، فرانسه، اسپانیا، انگلستان، بلژیک، هلند، اتریش و پرتغال، شمار مرگهای بیش از حد انتظار یا موارد فوت مرتبط با گرمای شدید را حدود ۳۳ هزار مورد برآورد کرده است.
دو هفته مرگبار در اروپا
بر اساس تازهترین دادههای هفتگی EuroMOMO، هفته پایانی ژوئن مرگبارترین هفته تابستان بوده و نزدیک به ۱۶ هزار مرگ بیش از میزان انتظار در آن ثبت شده است. هفته نخست ژوئیه نیز با حدود ۸ هزار مورد در رتبه دوم قرار گرفته است.
این دو دوره با موجهای گرمای شدید در بخشهای مختلف اروپا همزمان بودند. دمای بسیار بالا، در کنار خشکسالی، خطر آتشسوزیهای جنگلی را نیز افزایش داد و بخشهایی از قاره با حریقهای گسترده مواجه شدند.
رکوردشکنی در آلمان
آلمان یکی از شدیدترین موارد افزایش مرگومیر را تجربه کرده است. دادههای مؤسسه رابرت کخ نشان میدهد که از ابتدای سال ۲۰۲۶ تا ۹ اوت حدود ۱۴ هزار مرگ مرتبط با گرما در این کشور ثبت شده؛ رقمی که بالاترین میزان از زمان آغاز ثبت این نوع برآوردها در سال ۲۰۱۶ محسوب میشود.
نکته قابل توجه این است که حدود ۹۶۰۰ مورد از این مرگها تنها در یک هفته در اواخر ژوئن رخ داده است؛ دورهای که دمای هوا در برخی مناطق آلمان از ۴۰ درجه سانتیگراد فراتر رفت. افراد بالای ۷۵ سال بیشترین سهم را در میان قربانیان داشتهاند؛ الگویی که در بسیاری از کشورهای اروپایی نیز مشاهده شده است.
فرانسه؛ ۷۳۰۰ مرگ در تابستان
مقامات بهداشت عمومی فرانسه اعلام کردهاند که از اواخر ماه مه تا ۲۲ ژوئیه، حدود ۷۳۰۰ مرگ بیش از میزان مورد انتظار در این کشور ثبت شده است. با توجه به اینکه موج گرمای دیگری که از اواخر ژوئیه آغاز شده بود بهتازگی پایان یافته، انتظار میرود ارزیابی نهایی مرگومیر تابستان در فرانسه از رقم فعلی بیشتر باشد.
اسپانیا؛ نزدیک به ۴۵۰۰ مورد فوتی
در اسپانیا، مؤسسه کارلوس سوم شمار مرگهای مرتبط با گرما را بین اول ژوئن تا ۱۹ اوت ۴۴۵۸ مورد برآورد کرده است. این رقم از تعداد موارد ثبتشده در دوره مشابه سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بیشتر است و به رکورد سال ۲۰۲۲ نزدیک شده است.
ماه ژوئیه نیز در سرزمین اصلی اسپانیا، همراه با ژوئیه ۲۰۲۲، گرمترین ژوئیه از زمان آغاز ثبت دادههای هواشناسی در سال ۱۹۶۱ بوده است.
انگلستان در آستانه یک رکورد جدید
در انگلستان، برآوردهای سازمانهای بهداشتی نشان میدهد که موجهای گرمای ماههای مه و ژوئن به حدود ۲۸۷۷ مرگ مرتبط با گرما منجر شدهاند.
این رقم تنها ۱۰۸ مورد با رکورد ۲۹۸۵ مرگ در تابستان ۲۰۲۲ فاصله دارد. مقامات هشدار دادهاند که با احتساب دورههای بعدی گرمای شدید، شمار نهایی مرگهای مرتبط با گرما در سال ۲۰۲۶ میتواند از رکورد قبلی فراتر رود.
بلژیک؛ تلفات بالا در کشوری کوچک
بلژیک نیز با توجه به جمعیت خود، یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر را گزارش کرده است. بر اساس برآورد مؤسسه بهداشت عمومی Sciensano، بین ۱۸ ژوئن و ۱۷ ژوئیه حدود ۲۵۷۰ مرگ بیش از میزان مورد انتظار ثبت شده است.
این آمار قرار است در ماه سپتامبر بهروزرسانی شود تا دوره دیگری از گرمای شدید در اواخر ژوئیه و اوت نیز در محاسبات لحاظ شود.
هلند، اتریش و پرتغال
در هلند، دادههای مؤسسه RIVM نشان میدهد که بین ۲۲ ژوئن و ۵ ژوئیه حدود ۹۶۸ مرگ بیش از میزان مورد انتظار ثبت شده است. اتریش نیز در ماه ژوئن ۳۹۶ مرگ مرتبط با گرما را گزارش کرده؛ رقمی که در دادههای موجود از سال ۲۰۱۷ تاکنون برای این ماه سابقه نداشته است. در پرتغال نیز بیش از ۶۰۰ مرگ بیش از میزان مورد انتظار بین اواسط ژوئن و پایان ژوئیه برآورد شده است.
۸۰ میلیون نفر در معرض دمای بالای ۴۰ درجه
ابعاد موج گرما تنها در آمار مرگومیر خلاصه نمیشود. بر اساس تحلیل دادههای هواشناسی، از اواسط ژوئن تا اواسط اوت مناطقی از اروپا که حدود ۸۰ میلیون نفر در آن زندگی میکنند، دستکم یک بار دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد را تجربه کردهاند. چنین دماهایی بهویژه برای سالمندان، افراد دارای بیماریهای زمینهای و کسانی که در فضای باز کار میکنند، خطرناک است.
آتشسوزیهای گسترده در کنار گرمای شدید
گرمای طولانی و خشکسالی، خطر آتشسوزی را نیز افزایش داده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده در ماه اوت، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون صدها هزار هکتار از اراضی اروپا در آتشسوزیهای جنگلی سوخته است.
در بلژیک نیز آتشسوزی در منطقه حفاظتشده High Fens به یکی از بزرگترین آتشسوزیهای ثبتشده در تاریخ مدرن این کشور تبدیل شد.
تغییرات اقلیمی؛ عامل تشدید موجهای گرما
دانشمندان میگویند افزایش فراوانی و شدت موجهای گرما با تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی ارتباط دارد. افزایش دمای پایه زمین باعث میشود موجهای گرمای شدید راحتتر شکل بگیرند و دمای آنها نیز بالاتر برود.
در همین حال، گرمای شدید و طولانی میتواند از طریق کمآبی بدن، تشدید بیماریهای قلبی و تنفسی و افزایش فشار بر سیستمهای بهداشتی، خطر مرگ را افزایش دهد.
