تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، موضوع آینده تردد کشتیها در تنگه هرمز را دوباره به یکی از بحثهای مهم تبدیل کرده است. در این میان، یکی از بندهای این تفاهمنامه به نحوه برخورد با کشتیهای عبوری و همکاریهای آینده درباره این آبراه مربوط میشود.
موضوع، زمانی حساستر میشود که بحث دریافت هزینه از کشتیهای تجاری مطرح باشد. در حقوق بینالملل، عبور و مرور در تنگههای مورد استفاده برای کشتیرانی بینالمللی تابع قواعد مشخصی است و کشورها نمیتوانند به سادگی برای عبور کشتیها عوارض تعیین کنند. با این حال، دریافت هزینه در ازای برخی خدمات دریایی و ناوبری، بحث متفاوتی ایجاد میکند.
نمونههایی از این سازوکار در سایر تنگههای مهم جهان نیز دیده میشود. در تنگههای دانمارک، برخی کشتیهای حامل مواد خطرناک مشمول هزینههای راهنمایی هستند و در تنگههای ترکیه نیز برای برخی خدمات مرتبط با ناوبری و ایمنی، مبالغی از کشتیها دریافت میشود. همین نمونهها نشان میدهند که مرز میان عوارض عبور و هزینه خدمات میتواند از نظر حقوقی بسیار مهم باشد.
حالا پرسش اصلی این است که اگر چنین مدلی در تنگه هرمز مطرح شود، از نظر حقوق بینالملل چه جایگاهی خواهد داشت و ایران تا چه اندازه میتواند آن را در قالب خدمات دریایی تعریف کند.
منبع: فایننشال تایمز
