به گزارش ایران جیب، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دیروز دوشنبه بار دیگر عمان را تهدید کرد که در صورت ایجاد مانع در مسیر تلاشهای واشنگتن برای پایان جنگ ایران و بازگشایی تنگه هرمز، با اقدام نظامی آمریکا روبهرو خواهد شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که مهلت 60 روزه تفاهمی که در ماه ژوئن برای توقف درگیریها و حرکت به سمت توافق جامع میان ایران و آمریکا در نظر گرفته شده بود، به پایان رسید؛ بدون آنکه مذاکرات به نتیجه نهایی برسد.
چرا عمان هدف تهدید ترامپ قرار گرفت؟
عمان در سالهای گذشته یکی از مهمترین کانالهای ارتباطی میان ایران و آمریکا بوده و در مقاطع مختلف نقش میانجی را در مذاکرات تهران و واشنگتن ایفا کرده است.
در بحران فعلی نیز مسقط در تلاش برای مدیریت موضوع تنگه هرمز و ایجاد سازوکاری برای عبور کشتیها بوده است. روز دوشنبه، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان اعلام کرد که تهران و مسقط درباره نقشه مسیر عبور کشتیها از تنگه هرمز به یک تفاهم رسیدهاند و جزئیات این سازوکار در حال نهایی شدن است.
از نگاه واشنگتن، هرگونه ترتیبی که بدون نقش مستقیم آمریکا برای مدیریت تردد در هرمز شکل بگیرد، میتواند با هدف آمریکا برای بازگشایی این آبراه در تضاد قرار گیرد. به همین دلیل، عمان اکنون در نقطهای حساس میان تهران و واشنگتن قرار گرفته است.
دومین تهدید ترامپ علیه عمان
تهدید اخیر ترامپ نخستین هشدار او علیه عمان نیست. او پیش از این نیز در ماه مه، در واکنش به تحولات مربوط به تنگه هرمز، عمان را به اقدام نظامی تهدید کرده بود.
ترامپ روز دوشنبه نیز در گفتوگو با خبرنگاران و در اظهاراتی که رسانههای آمریکایی منتشر کردند، گفت اگر عمان در مسیر تلاشهای آمریکا مانع ایجاد کند، واشنگتن با این کشور برخورد خواهد کرد. رسانهها این اظهارات را دومین تهدید مستقیم ترامپ علیه عمان ارزیابی کردهاند.
تنگه هرمز؛ محور اصلی اختلاف
تنگه هرمز در ماههای اخیر به یکی از اصلیترین کانونهای بحران تبدیل شده است. توقف بخش بزرگی از تردد نفتکشها از این مسیر، نگرانیها درباره عرضه انرژی و تجارت جهانی را افزایش داده است.
ترامپ بارها بر بازگشایی این آبراه تأکید کرده و حتی ایده کنترل مستقیم آمریکا بر تنگه هرمز را مطرح کرده است؛ موضوعی که با واکنش شدید ایران روبهرو شده است.
در مقابل، ایران و عمان در حال مذاکره درباره سازوکاری برای عبور کشتیها هستند. تهران اعلام کرده که درباره نقشه مسیر عبور به تفاهم رسیده، اما جزئیات نهایی هنوز در حال بررسی است.
تهدید عمان؛ فشار برای تغییر محاسبات تهران؟
یکی از برداشتهای مطرح درباره مواضع اخیر ترامپ این است که تهدید عمان میتواند بخشی از راهبرد فشار حداکثری برای وادار کردن تهران به پذیرش شروط واشنگتن باشد.
از این منظر، آمریکا تلاش میکند هر مسیر جایگزینی که بدون توافق مستقیم با واشنگتن برای مدیریت تنگه هرمز شکل بگیرد، محدود کند. در همین چارچوب، فشار بر عمان میتواند پیامی به تهران و دیگر بازیگران منطقهای باشد که واشنگتن اجازه شکلگیری یک سازوکار مستقل برای مدیریت این آبراه را نخواهد داد.
با این حال، تهدید یک کشور میانجی و شریک امنیتی آمریکا میتواند نتیجه معکوس نیز داشته باشد و تلاشهای دیپلماتیک منطقهای را دشوارتر کند. عمان سالهاست روابط نزدیکی با هر دو طرف دارد و از معدود کشورهایی است که میتواند همزمان با تهران و واشنگتن ارتباط داشته باشد.
پایان مهلت 60 روزه و افزایش خطر تشدید تنش
پایان مهلت 60 روزه تفاهم ژوئن در شرایطی رخ داده که مذاکرات صلح و تلاشها برای ازسرگیری عبور نفتکشها از تنگه هرمز عملاً متوقف شده است.
رویترز گزارش داده که پیشرفت در مذاکرات صلح و بازگشت تردد نفتکشها از تنگه هرمز متوقف شده و این وضعیت خطر طولانیتر شدن درگیری را افزایش داده است.
همزمان، یک مقام بلندمرتبه کشورمان نیز از حرکت ایران به سمت آرایش نظامی «کاملاً تهاجمی» در صورت شکست دیپلماسی خبر داده است؛ موضوعی که نشان میدهد فاصله میان مسیر مذاکره و رویارویی نظامی بار دیگر در حال کاهش است.
