به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از رویترز، مذاکرهکننده ارشد ایران اعلام کرد گفتوگوهای اخیر با ایالات متحده پیشرفتهایی داشته، اما شکافهایی بر سر مسائل هستهای و تنگه هرمز همچنان باقی است، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از «گفتوگوهای بسیار خوب» با تهران سخن گفت، هرچند نسبت به «باجخواهی» بر سر این گذرگاه کلیدی هشدار داد.
هیچیک از دو طرف در روز شنبه جزئیاتی درباره وضعیت مذاکرات ارائه نکردند؛ این در حالی است که تنها چند روز تا پایان آتشبس شکننده در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران باقی مانده است.
تشدید جنگ و تأثیر بر بازار نفت
این جنگ که اکنون وارد هشتمین هفته خود شده، هزاران کشته برجای گذاشته، به حملات اسرائیل در لبنان گسترش یافته و به دلیل بسته شدن عملی تنگه هرمز—که پیش از جنگ یکپنجم محمولههای نفتی جهان از آن عبور میکرد—باعث جهش قیمت نفت شده است.
ارتش اسرائیل بامداد یکشنبه اعلام کرد یک سرباز اسرائیلی در درگیریها در جنوب لبنان کشته و ۹ نفر دیگر زخمی شدهاند که حال یکی از آنان وخیم گزارش شده است.
چرخش ایران در قبال تنگه راهبردی
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، به رسانههای دولتی گفت: «پیشرفتهایی داشتهایم، اما همچنان فاصله زیادی بین ما وجود دارد.» او با اشاره به مذاکرات آخر هفته گذشته افزود: «برخی مسائل هست که ما بر آنها اصرار داریم… آنها هم خطوط قرمز خود را دارند. اما این مسائل ممکن است تنها یکی دو مورد باشد.»
ترامپ نیز گفت ایالات متحده در حال انجام «گفتوگوهای بسیار خوب» است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
تهران روز شنبه موضع خود را تغییر داد تا بار دیگر کنترل تنگه را اعمال کند و این گذرگاه حیاتی انرژی را مجدداً بست؛ اقدامی که بر ابهامهای جنگی افزود. این جنگ از ۲۸ فوریه توسط آمریکا و اسرائیل آغاز شده است.
ایران اعلام کرد این اقدام پاسخی به ادامه محاصره بنادرش توسط آمریکا است و آن را نقض آتشبس دانست، در حالی که آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت نیروی دریایی ایران آماده وارد کردن «شکستهای تلخ جدید» به دشمنان است. ترامپ این اقدام را «باجخواهی» توصیف کرد، هرچند همزمان از روند مذاکرات تمجید کرد.
تهدیدها و اختلافات بر سر آتشبس
ایران روز جمعه اعلام کرده بود که پس از توافق جداگانه آتشبس ۱۰روزه میان اسرائیل و لبنان با میانجیگری آمریکا، تنگه هرمز بهطور موقت بازگشایی شده است.
ترامپ از محاصره دریایی ایران دفاع کرد و هشدار داد در صورت عدم دستیابی به توافق بلندمدت پیش از پایان آتشبس در روز چهارشنبه، «بار دیگر بمبارانها را آغاز خواهد کرد.»
شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد کنترل تهران بر تنگه شامل مطالبه پرداخت هزینههای مربوط به خدمات امنیتی، ایمنی و حفاظت محیطزیست نیز میشود.
گزارش حمله به کشتیها در تنگه
نگرانیها زمانی افزایش یافت که دستکم دو کشتی روز شنبه هنگام عبور از این آبراه گزارش دادند هدف حمله قرار گرفتهاند. دولت هند اعلام کرد سفیر ایران در دهلینو را احضار کرده و نگرانی عمیق خود را از هدف قرار گرفتن دو کشتی با پرچم هند در تنگه هرمز ابراز داشته است.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده اعلام کرد نیروهای آمریکایی در حال اجرای محاصره دریایی علیه ایران هستند، اما درباره اقدامات اخیر ایران اظهارنظری نکرد.
این چرخش موضع تهران خطر تداوم اختلال در انتقال نفت و گاز از طریق تنگه را افزایش داده، آن هم در شرایطی که ترامپ در حال بررسی تمدید آتشبس است.
پیشنهادهای متفاوت در مذاکرات هستهای
به گفته منابع آگاه، زمانی که مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی آخر هفته گذشته در اسلامآباد دیدار کردند، آمریکا پیشنهاد تعلیق ۲۰ساله تمامی فعالیتهای هستهای ایران را مطرح کرد، در حالی که ایران توقفی سه تا پنجساله را پیشنهاد داد.
سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه ایران، گفت هنوز تاریخی برای دور بعدی مذاکرات تعیین نشده و افزود ابتدا باید چارچوبی برای تفاهم توافق شود.
ترامپ روز جمعه گفته بود که ممکن است مذاکراتی در این آخر هفته برگزار شود و دو طرف «بسیار به دستیابی به توافق نزدیک هستند.»
نشانههایی از تشدید تدابیر امنیتی در پایتخت پاکستان در روز یکشنبه مشاهده شد، هرچند این اقدامات به سطح هفته گذشته نرسیده بود.
تحرکات سیاسی و فشارهای داخلی آمریکا
تعداد نیروهای پلیس افزایش یافته و ایستهای بازرسی در اطراف هتل سرینا محل برگزاری بالاترین سطح مذاکرات ایران و آمریکا از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ نصب شده است؛ مذاکراتی که بدون دستیابی به توافق پایان یافت.
دستیاران ارشد امنیت ملی صبح شنبه در کاخ سفید گرد هم آمدند. ترامپ بعداً به همراه استیو ویتکاف، فرستاده ارشد و یکی از مذاکرهکنندگان ایران، به باشگاه گلف ملی ترامپ رفت.
فشارها برای یافتن راهی برای خروج از جنگ افزایش یافته است؛ در شرایطی که جمهوریخواهان همحزبی ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر با اکثریت شکننده در کنگره روبهرو هستند و همزمان قیمت بنزین در آمریکا بالا، تورم رو به افزایش و میزان محبوبیت او کاهش یافته است.
قیمت نفت روز جمعه حدود ۱۰ درصد کاهش یافت و بازارهای سهام جهانی با امید به ازسرگیری عبور و مرور دریایی از تنگه رشد کردند. با این حال، به گفته منابع کشتیرانی، صدها کشتی و حدود ۲۰ هزار دریانورد همچنان در خلیج گرفتار مانده و در انتظار عبور از این آبراه هستند.
