صعود سود بینبانکی به 23.99درصد نشاندهنده تنگنای شدید نقدینگی در شبکه بانکی است.
به گزارش تسنیم، بررسیهای آماری از وضعیت بازار پول در هفته منتهی به 20 خرداد 1405، از یک واقعیت مهم پردهبرداری میکند؛ نرخ سود بینبانکی با چنان شتابی بهسمت سقف حرکت کرده که حالا با ایستادن روی عدد 23.99 درصد، عملاً در یکقدمی بنبست 24درصدی قرار گرفته است، این صعود که از میانه اردیبهشتماه شدت گرفته، نشاندهنده تغییر فاز جدی در معادلات پولی کشور است.
زمانی که نرخ سود در بازار شبانه به سقف کریدور میچسبد، در ادبیات اقتصادی به این معناست که «عرضه پول» توسط بانکهای دارای مازاد، بهشدت کاهش یافته است و بانکهای متقاضی ناچارند برای جلوگیری از اضافهبرداشت و جریمههای سنگین بانک مرکزی، به هر قیمتی نقدینگی موردنیاز خود را تأمین کنند.
تحلیل روند تغییرات این نرخ طی سهماهه نخست سال، حکایت از یک مهندسی معکوس در بازار دارد، در حالی که در فروردین ماه نرخ سود در محدوده 20 تا 21 درصد نوسان میکرد و امیدهایی برای کاهش هزینه تأمین مالی ایجاد شده بود، اما از هفته دوم اردیبهشت (با نرخ 21.73 درصد) جرقه یک روند صعودی مستمر زده شد. جهش ناگهانی به 23.31 درصد در اوایل اردیبهشت و سپس حرکت میلیمتری از 23.81 به 23.99 درصد در خردادماه، نشان میدهد که بانک مرکزی آگاهانه شیر نقدینگی را در بازار بینبانکی سفت کرده است، این سیاست که تحت عنوان «کنترل مقداری ترازنامه» شناخته میشود، اگرچه ترمز رشد نقدینگی را میکشد، اما بانکها را در یک تنگنای اعتباری شدید قرار داده است.
در این میان، ثبات نرخ ریپو (حداقل نرخ توافق بازخرید) در سطح 23 درصد، پارادوکس عجیبی را رقم زده است، این فاصله یکدرصدی میان نرخ ریپو و نرخ بازار بینبانکی، پیامی صریح به شبکه بانکی دارد؛ سیاستگذار پولی تمایلی ندارد تمام نیاز بازار را از طریق عملیات بازار باز و با نرخ ارزانتر پوشش دهد،
در واقع، بانک مرکزی با این اقدام، بانکها را مجبور کرده است نیاز خود را از طریق بازار بینبانکی و با نرخهای نزدیک به 24 درصد (نرخ اعتبارگیری قاعدهمند) تأمین کنند، نتیجه مستقیم این رویکرد، افزایش بهای تمامشده پول برای بانکهاست که بهسرعت اثر خود را در کاهش تمایل بانکها به مشارکت در پروژههای سرمایهگذاری و اعطای تسهیلات خرد نشان خواهد داد.
پیامد دیگر این چسبندگی نرخ به سقف 24 درصد، مستقیماً متوجه بازار سرمایه است. در روزهایی که بورس تهران تشنه ورود نقدینگی است، بالا ماندن نرخ سود بینبانکی بهعنوان یک رقیب سنتی، مانع از خروج پول از حسابهای بانکی و صندوقهای درآمد ثابت بهسمت بازار سهام میشود.
از سوی دیگر، این نرخ 23.99درصدی، سیگنالی از تداوم سیاستهای انقباضی در ماههای آتی است؛ وضعیتی که نشان میدهد اولویت اول نظام پولی، مهار تورم از طریق خشکاندن ریشههای نقدینگی است، حالا باید دید با ورود به تیرماه، آیا سیاستگذار اجازه عبور از مرز روانی 24 درصد را خواهد داد یا با تزریق منابع، این التهاب در سقف کریدور را فرو مینشاند.
