گروه اقتصادی اقتصادآنلاین، همزمان با افزایش هزینههای معیشتی خانوارها و تأکید بر لزوم بازنگری در فرآیند پرداخت یارانهها، موضوع هدفمندتر شدن حمایتهای معیشتی و شناسایی دقیقتر خانوارهای نیازمند بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ در این میان، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با بهروزرسانی اطلاعات اقتصادی خانوارها، روند بازنگری در دهکبندی را ادامه میدهد؛ فرآیندی که میتواند بر میزان حمایتهای دریافتی و ادامه پرداخت یارانه نقدی خانوارها اثرگذار باشد.
جزئیات تغییر دهکبندی خانوارها در دهکهای اول تا سوم
بررسی آمار یارانه نقدی مردادماه نشان میدهد جمعیت خانوارهای قرارگرفته در دهکهای اول تا سوم نسبت به ماه گذشته افزایش داشته است. در مردادماه، ۲۸ میلیون و ۲۱۳ هزار و ۱۴۳ نفر در این سه دهک قرار گرفتهاند؛ در حالی که این رقم در تیرماه ۲۸ میلیون و ۱۶۵ هزار و ۷۸۷ نفر بود. به این ترتیب، جمعیت دهکهای اول تا سوم طی یک ماه ۴۷ هزار و ۳۵۶ نفر افزایش یافته است.
همچنین تعداد سرپرستان خانواری که یارانه نقدی مرحله ۱۸۶ را دریافت کردهاند، از ۱۰ میلیون و ۳۶۷ هزار و ۸۹۸ نفر در تیرماه به ۱۰ میلیون و ۳۸۶ هزار و ۲۹۹ نفر در مردادماه رسیده است؛ یعنی ۱۸ هزار و ۴۰۱ سرپرست خانوار به جمع دریافتکنندگان یارانه این سه دهک اضافه شدهاند. بر اساس اعلام سازمان هدفمندسازی یارانهها، مبلغ پرداختی این گروه در مردادماه ۱۱۲ هزار و ۸۵۲ میلیارد ریال بوده است.
مجموع اعتبار اختصاصیافته به یارانه نقدی دهکهای اول تا سوم نیز از ۱۱۲ هزار و ۶۶۱ میلیارد ریال در تیرماه به ۱۱۲ هزار و ۸۵۲ میلیارد ریال در مردادماه افزایش یافته است. این تغییرات نشان میدهد ترکیب جمعیتی دهکهای پایین نیز در فاصله یک ماه ثابت نمانده و بهروزرسانی اطلاعات اقتصادی خانوارها میتواند بر جایگاه آنها در دهکبندی اثرگذار باشد.
جزئیات تغییر دهکبندی خانوارها در دهکهای چهارم تا نهم
یارانه نقدی مرحله ۱۸۶ مربوط به مردادماه، روز ۲۹ مرداد به حساب ۱۵ میلیون و ۶۷۰ هزار و ۹۹۸ سرپرست خانوار در دهکهای چهارم تا نهم واریز شد. این رقم در تیرماه ۱۵ میلیون و ۶۵۵ هزار و ۸۵۹ سرپرست خانوار بود؛ بنابراین تعداد سرپرستان دریافتکننده یارانه در این دهکها ۱۵ هزار و ۱۳۹ نفر افزایش یافته است. همچنین جمعیت مشمول از ۴۵ میلیون و ۱۷۵ هزار و ۴۴۴ نفر در تیرماه به ۴۵ میلیون و ۲۲۴ هزار و ۵۶۹ نفر در مردادماه رسیده که نشاندهنده افزایش ۴۹ هزار و ۱۲۵ نفری است.
مجموع یارانه پرداختی به دهکهای چهارم تا نهم نیز در مردادماه ۱۳۵ هزار و ۱۰۳ میلیارد ریال بوده است؛ در حالی که این رقم در تیرماه ۱۳۵ هزار و ۴۹۴ میلیارد ریال اعلام شده بود. بر این اساس، با وجود افزایش تعداد افراد و سرپرستان خانوار مشمول، مجموع مبلغ پرداختی نسبت به ماه قبل اندکی کاهش داشته است. یارانه این دهکها به ازای هر نفر ۳۰۰ هزار تومان پرداخت میشود.
یارانه نقدی چه کسانی در معرض حذف قرار دارد؟
دهکبندی خانوارها بهصورت مستمر و بر اساس آزمون وسع بهروزرسانی میشود و تغییر در درآمد، دارایی، تراکنشهای مالی یا ترکیب خانوار میتواند جایگاه اقتصادی خانوار را تغییر دهد. بر همین اساس، خانوارهای قرارگرفته در دهکهای بالاتر و برخی گروههای دارای درآمد یا دارایی قابلتوجه، بیشتر در معرض بازبینی و حذف یارانه قرار دارند.
در کنار وضعیت اقتصادی، یکی از مهمترین شروط دریافت یارانه نقدی و کالابرگ، سکونت فرد در داخل کشور است. به همین دلیل، اگر فردی بر اساس اطلاعات ورود و خروج از کشور، مقیم خارج از ایران شناسایی شود، امکان قطع یارانه و کالابرگ او وجود دارد. البته سفر موقت به خارج از کشور بهتنهایی به معنای اقامت خارج و حذف یارانه نیست و وضعیت افرادی که برای سفر، تحصیل، کار یا مأموریت موقت خارج از کشور هستند، میتواند با احراز سکونت در ایران مشخص شود. دولت نیز بر ضرورت احراز اقامت در کشور برای تداوم بهرهمندی از یارانه تأکید کرده است.
براساس ماده ۹ آییننامه تعیین وضعیت اقتصادی خانوارها، علاوه بر دهکهای هشتم، نهم و دهم، گروههای دیگری نیز میتوانند در معرض حذف یارانه قرار گیرند؛ از جمله خانوارهای دارای املاک و مستغلات لوکس، خودروهای با ارزش بالا، خانوارهای دارای مصرف بالای انرژی و ایرانیان مقیم خارج از کشور.
در حال حاضر دهک دهم از فهرست دریافتکنندگان یارانه نقدی خارج است و خانوارهای دهکهای هشتم و نهم نیز بیش از سایر دهکها در معرض بازبینی قرار دارند؛ با این حال قرار گرفتن در این دهکها بهتنهایی به معنای حذف قطعی یارانه نیست و نتیجه آزمون وسع در تصمیمگیری نهایی نقش دارد.
ماجرای پیامک جدید یارانه چیست؟
طی روزهای اخیر برخی افراد پیامکی دریافت کردهاند که در آن اعلام شده وضعیت اقامت یکی از اعضای خانوار نیازمند بررسی و احراز است. در این پیامک از افراد خواسته شده حداکثر تا پایان شهریور ۱۴۰۵ برای تکمیل فرآیند احراز اقامت به یکی از دفاتر منتخب پیشخوان دولت مراجعه کنند.
این پیامکها عمدتاً برای افرادی ارسال شده که براساس دادههای موجود، احتمال داده میشود اقامت آنها خارج از کشور باشد. در متن پیامک نیز کد ملی اعضایی که نیازمند احراز حضور در کشور هستند اعلام میشود و هدف از ارسال آن، بررسی وضعیت اقامت این افراد است.
براساس اطلاعیههای منتشرشده، کالابرگ برخی افراد به دلیل احتمال اقامت خارج از کشور در مردادماه شارژ نشده و امکان استعلام علت این موضوع نیز فراهم شده است.
آیا حذف یارانه نقدی افرادی که پیامک احراز اقامت برایشان ارسال شده قطعی است؟
دریافت پیامک احراز اقامت به معنای حذف قطعی و فوری یارانه نقدی خانوار نیست. آنچه در این فرآیند مورد تأکید قرار گرفته، بررسی وضعیت اقامت و در مرحله نخست، توقف یا عدم شارژ کالابرگ فردی است که اقامت او نیازمند بررسی تشخیص داده شده است.
با این حال، از آنجا که احراز اقامت در ایران شرط تداوم بهرهمندی از حمایتهای یارانهای است، دریافت این پیامک نباید نادیده گرفته شود. افرادی که واقعاً در داخل کشور سکونت دارند، باید در مهلت تعیینشده وضعیت خود را احراز کنند تا در صورت وجود خطا در اطلاعات، اصلاحات لازم انجام شود.
بنابراین نمیتوان صرف دریافت پیامک را به معنای حذف قطعی یارانه نقدی دانست؛ نتیجه نهایی به وضعیت اقامت فرد و بررسی اطلاعات مربوط بستگی دارد.
چه کسانی نباید نگران حذف و تعلیق یارانه باشند؟
سفر موقت به خارج از کشور بهتنهایی نباید موجب حذف دائم یارانه شود. افرادی که به دلایل زیارتی، تحصیلی، شغلی یا مأموریتی برای مدت مشخصی در خارج از کشور حضور دارند، در صورت ثبت صحیح اطلاعات ورود و خروج، نباید صرفاً به دلیل سفر موقت مشمول حذف حمایتهای یارانهای شوند.
از جمله گروههایی که ممکن است به دلیل نوع فعالیت خود سفرهای خارجی موقت داشته باشند، میتوان به زائران عتبات عالیات و حج، ملوانان و کارکنان کشتیها، دانشجویان و استادان دانشگاه، پژوهشگران خارج از کشور، اصحاب رسانه، کارکنان دستگاه دیپلماسی و مهمانداران و کادر پرواز هواپیماها اشاره کرد.
با این حال، اگر ورود این افراد به کشور به هر دلیل در سامانههای سیستمی ثبت نشده و پیامک احراز اقامت برای آنها ارسال شده باشد، لازم است فرآیند احراز سکونت را انجام دهند تا وضعیت اقامت آنها برای سیستم مشخص شود.
نحوه استعلام وضعیت یارانه
از ۲۱ مردادماه امکان استعلام وضعیت افرادی که کالابرگ آنها در مردادماه به دلیل احتمال اقامت خارج از کشور شارژ نشده، فراهم شده است.
روش اول؛ کد دستوری:
سرپرست خانوار میتواند با تلفن همراه خود کد دستوری #۱۴۶۳۵۰۰ را شمارهگیری کند.
روش دوم؛ سامانه اینترنتی:
متقاضیان میتوانند به سامانه حمایت به نشانی hemayat.sfara.ir مراجعه کرده و کد ملی عضوی از خانوار را که کالابرگ او در نوبتبندی مردادماه شارژ نشده است، وارد کنند تا مشخص شود علت عدم شارژ، شناسایی فرد بهعنوان مقیم خارج از کشور بوده است یا خیر.
برای جلوگیری از حذف یارانه چه کار کنیم؟
یکی از مهمترین اقدامات، بهروزرسانی اطلاعات محل سکونت است. سرپرست خانوار باید در سامانه ملی املاک و اسکان، آخرین محل اقامت خود را بررسی و در صورت نیاز اطلاعات نشانی محل سکونت را اصلاح و تکمیل کند.
افرادی که پیامک احراز سکونت دریافت کردهاند نیز باید با همراه داشتن کارت ملی شخصاً به یکی از دفاتر منتخب پیشخوان دولت مراجعه کنند. افراد زیر ۱۵ سال باید همراه سرپرست خانوار و با ارائه شناسنامه مراجعه کنند.
برای افرادی که امکان مراجعه حضوری ندارند نیز امکان احراز غیرحضوری پیشبینی شده است. در این روش، سرپرست خانوار میتواند با استفاده از خط تلفن همراه متعلق به خود، کد #۱۴۶۳۵۰۰ را شمارهگیری و پس از وارد کردن کد ملی سرپرست، کد ملی اعضایی را که پیامک احراز سکونت دریافت کردهاند ثبت کند.
در کنار احراز اقامت، بهروزرسانی اطلاعات درآمدی و داراییها نیز اهمیت دارد. اگر خودرو یا ملکی فروخته شده اما همچنان در اطلاعات خانوار به نام سرپرست ثبت باشد، ممکن است وضعیت اقتصادی خانوار بیشتر از میزان واقعی برآورد شود. همچنین انجام تراکنشهای مالی متعلق به دیگران با حساب شخصی سرپرست خانوار میتواند در ارزیابی اقتصادی اثرگذار باشد.
تغییرات مربوط به ازدواج، طلاق، تولد، فوت یا جدا شدن اعضای خانوار نیز باید در سامانههای مربوط ثبت شود تا ارزیابی اقتصادی خانوار بر اساس اطلاعات صحیح انجام شود.
نحوه اعتراض به قطع یارانه نقدی
سرپرستان خانواری که یارانه آنها قطع شده یا نسبت به دهکبندی خود اعتراض دارند، میتوانند از طریق سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی وضعیت اقتصادی خانوار خود را بررسی و درخواست بازبینی ثبت کنند.
در این سامانه امکان مشاهده وضعیت دهک اقتصادی، بررسی اطلاعات خانوار و ثبت اعتراض وجود دارد. پس از ثبت درخواست، اطلاعات اقتصادی خانوار دوباره بررسی و با دادههای موجود تطبیق داده میشود و در صورت احراز مغایرت، وضعیت خانوار اصلاح خواهد شد.
افرادی که نسبت به نتیجه اعلامشده اعتراض دارند، باید اطلاعات مربوط به درآمد، دارایی، خودرو، اعضای خانوار و سایر دادههای اقتصادی خود را با دقت بررسی کرده و در صورت وجود مغایرت، درخواست بازبینی ثبت کنند.
مدت زمان لازم برای بررسی و وصل مجدد یارانه
ثبت اعتراض به معنای برقراری فوری یارانه نیست و پس از ثبت درخواست، اطلاعات اقتصادی خانوار باید مجدداً بررسی و با دادههای موجود تطبیق داده شود. بنابراین زمان رسیدگی میتواند با توجه به نوع پرونده و اطلاعات مورد بررسی متفاوت باشد.
در صورتی که اعتراض خانوار وارد تشخیص داده شود و شرایط دریافت یارانه مجدداً احراز شود، پرداخت یارانه در مراحل بعدی برقرار خواهد شد. بنابراین خانوارهایی که نسبت به دهکبندی یا قطع یارانه خود اعتراض دارند، باید تا پایان فرآیند بررسی و اعلام نتیجه نهایی منتظر بمانند.
در مجموع، پیامک جدید احراز اقامت بیش از آنکه به معنای حذف قطعی یارانه نقدی باشد، هشداری برای بررسی وضعیت اقامت اعضای خانوار است. افرادی که این پیامک را دریافت کردهاند باید تا پایان شهریور ۱۴۰۵ وضعیت خود را از طریق روشهای اعلامشده بررسی و در صورت نیاز فرآیند احراز اقامت را تکمیل کنند؛ زیرا احراز سکونت در ایران یکی از شروط مهم تداوم دریافت یارانه و کالابرگ است.
