افزایش قیمت غذاهای رستورانی و بهویژه کباب، جوجه و غذاهای گوشتی باعث شده غذاهای خیابانی و ساده بیش از گذشته وارد سبد ناهار مردم شوند. در بازار تهران، ساندویچهای سیبزمینی و تخممرغ با قیمت حدود ۱۵۰ هزار تومان، کتلت با نان لواش حدود ۲۰۰ هزار تومان و خورشهای بدون گوشت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان به گزینههایی برای ناهار تبدیل شدهاند.
غذای خیابانی؛ انتخاب تازه برای ناهار ارزانتر
به گزارش ایران جیب به نقل از هفت صبح، افزایش قیمت غذاهای آماده باعث شده بخشی از مشتریان بازار تهران برای وعده ناهار به سراغ گزینههایی بروند که مواد اولیه سادهتر و قیمت پایینتری دارند.
در بازار بزرگ تهران، جایی که مغازهداران، کارگران، باربران، خریداران و رهگذران روزانه با آن سروکار دارند، غذاهای خیابانی رونق بیشتری پیدا کردهاند. در شرایطی که قیمت یک پرس غذای رستورانی از حدود ۵۰۰ هزار تومان آغاز میشود و برای برخی غذاها به چند میلیون تومان میرسد، وعدههای ساده خیابانی برای بخشی از مشتریان جذابتر شدهاند.
ساندویچ سیبزمینی و تخممرغ؛ ۱۵۰ هزار تومان
یکی از نمونههای این تغییر، ساندویچ سیبزمینی و تخممرغ است؛ غذایی که در شکلهای مختلف در بازار تهران عرضه میشود و شباهت زیادی به «یرالما یومورتا»ی آذربایجان دارد.
در یکی از نمونههای عرضهشده در بازار، یک نان با یک تخممرغ آبپز، یک سیبزمینی تنوری، گوجه و خیارشور حدود ۱۵۰ هزار تومان قیمت دارد.
این ترکیب در ظاهر ساده است، اما هزینه مواد اولیه، نان، اجاره محل یا فضای بساط، دستمزد و سایر هزینهها باعث شده حتی یک غذای خیابانی ساده نیز دیگر قیمت پایینی نداشته باشد.
با این حال، مقایسه قیمت آن با غذاهای گوشتی باعث شده همچنان برای بخشی از مشتریان قابل انتخاب باشد. کاهش تعداد تخممرغ در برخی نمونهها نیز نشاندهنده تلاش فروشندگان برای کنترل قیمت تمامشده است.
کتلت با نان لواش؛ حدود ۲۰۰ هزار تومان
کتلت نیز یکی دیگر از گزینههای مورد استقبال در بازار است. ساندویچ کتلت با نان لواش حدود ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارد و معمولاً بدون تشریفات رستورانی و در کوتاهترین زمان آماده میشود.
برای فعالان بازار که فرصت کافی برای صرف یک وعده غذای طولانی ندارند، سرعت آمادهسازی اهمیت زیادی دارد. فروشنده، کارگر یا خریداری که باید سریع به کار خود برگردد، معمولاً غذایی را ترجیح میدهد که با قیمت مشخص و در چند دقیقه آماده شود.
خورش بدون گوشت؛ غذای ایرانی اقتصادی
در کنار ساندویچها، خورشهای ایرانی نیز با شکل اقتصادیتری در بازار عرضه میشوند.
قیمت یک پرس خورش قیمه یا قورمهسبزی بدون گوشت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان اعلام شده است. حذف گوشت، مهمترین عامل کاهش قیمت این غذاهاست؛ چراکه گوشت یکی از گرانترین مواد اولیه در یک پرس غذای رستورانی محسوب میشود.
برای مشتریانی که همچنان غذای ایرانی را به ساندویچ ترجیح میدهند، یک پرس خورش همراه با برنج میتواند گزینهای متفاوت باشد. از سوی دیگر، فروشنده نیز میتواند با پخت یک قابلمه خورش، تعداد زیادی پرس غذا آماده کند.
بازار بزرگ تهران؛ ویترین تغییر الگوی مصرف
بازار بزرگ تهران یکی از نقاطی است که تغییرات اقتصادی زندگی روزمره را میتوان در آن بهوضوح مشاهده کرد. کاهش قدرت خرید و افزایش هزینههای کسبوکار، انتخاب ناهار را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
غذاهای خیابانی به دلیل هزینه سربار پایینتر، تجهیزات محدودتر و سرعت بالای عرضه، امکان ارائه غذا با قیمت پایینتر از بسیاری از رستورانها را دارند.
البته ۱۵۰ یا ۲۰۰ هزار تومان نیز برای بسیاری از مشتریان رقم کمی نیست؛ اما زمانی که گزینههای دیگر با قیمتهای بالاتری عرضه میشوند، همین غذاها همچنان در محدوده انتخاب بخشی از مصرفکنندگان باقی میمانند.
از جمهوری تا شوش؛ غذای ارزان مشتری خودش را دارد
این روند تنها به بازار بزرگ تهران محدود نیست. در محدوده خیابان جمهوری و پاساژهای اطراف آن نیز فروشندگان، تعمیرکاران، کارمندان و خریداران بخشی از مشتریان غذاهای سریع و اقتصادی را تشکیل میدهند.
در میدان شوش نیز شرایط مشابهی دیده میشود. حجم بالای رفتوآمد، حضور کارگران و کسبه و نیاز به غذای سریع باعث شده غذاهای ساده، سیرکننده و نسبتاً ارزانتر همچنان بازار خود را داشته باشند.
وقتی صندوق عقب پراید به رستوران تبدیل میشود
نمونه متفاوتی از فروش غذای اقتصادی در محدوده میدان ونک دیده میشود؛ جایی که بخشی از غذا از صندوق عقب یک پراید عرضه میشود.
این شیوه فروش اگرچه در نگاه اول غیرمعمول به نظر میرسد، اما از نظر اقتصادی یک مزیت مشخص دارد: فروشنده برای فعالیت خود به مغازه بزرگ، سالن، میز و صندلی و بسیاری از هزینههای یک واحد رستورانی نیاز ندارد.
در شرایطی که قیمت برخی ساندویچها از ۶۰۰ هزار تومان عبور کرده، عرضه یک پرس غذای سنتی در محدوده ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان میتواند بخشی از مشتریان را جذب کند.
چرا سیبزمینی و تخممرغ برنده شدهاند؟
رونق غذاهای خیابانی را باید در کنار افزایش قیمت مواد غذایی، بهخصوص مواد پروتئینی، بررسی کرد.
کباب و جوجه که زمانی از گزینههای معمول ناهار بسیاری از مشتریان بودند، برای بخشی از مصرفکنندگان به غذاهای گرانتری تبدیل شدهاند. در نتیجه، مواد اولیه ارزانتر مانند سیبزمینی و تخممرغ نقش پررنگتری در غذاهای اقتصادی پیدا کردهاند.
کتلت نیز به دلیل قابلیت ترکیب با نان و آمادهسازی سریع، همچنان جایگاه خود را حفظ کرده است. خورشهای بدون گوشت نیز راهی برای حفظ بخشی از الگوی غذای ایرانی با هزینه کمتر هستند.
یرالما یومورتا؛ غذای ساده آذربایجان در تهران
یکی از غذاهایی که نمونه مشابه آن در بازار تهران دیده میشود، «یرالما یومورتا» است؛ غذای خیابانی شناختهشده در تبریز و آذربایجان که از ترکیب سیبزمینی و تخممرغ شکل میگیرد.
نام این غذا نیز از مواد اصلی آن گرفته شده است؛ «یئر آلما» در زبان آذری به معنای سیبزمینی و «یومورتا» به معنای تخممرغ است.
در شکل سنتی، سیبزمینی پخته یا تنوری همراه با تخممرغ، کره، پیاز، سبزی و ادویه داخل نان قرار میگیرد و گوجه و خیارشور نیز از مخلفات رایج آن هستند.
سادگی، سیرکنندگی و هزینه نسبتاً پایین مواد اولیه، ویژگیهایی هستند که باعث شده این غذا با شرایط امروز بازار غذا نیز سازگاری داشته باشد.
ناهار ارزان هم دیگر ارزان نیست
آنچه در بازار غذای تهران دیده میشود، تنها تغییر منوی ناهار نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر رفتار مصرفکنندگان در واکنش به افزایش هزینههاست.
ساندویچ سیبزمینی و تخممرغ ۱۵۰ هزار تومانی، کتلت ۲۰۰ هزار تومانی و خورش بدون گوشت ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومانی شاید در مقایسه با غذاهای رستورانی ارزانتر باشند، اما خود این ارقام نیز نشان میدهند که مفهوم «غذای ارزان» در بازار امروز تغییر کرده است.
در نهایت، وقتی هزینه یک وعده غذای معمولی افزایش پیدا میکند، بازار به سمت گزینههایی میرود که بتوانند با مواد اولیه سادهتر، قیمت پایینتر و سرعت بیشتر، نیاز مشتری را پاسخ دهند؛ حتی اگر این گزینه، یک سیبزمینی تنوری و یک تخممرغ داخل نان باشد.
