به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از فارس؛ اقتصاد ایران در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری با مسئله دسترسی به شبکههای مالی بینالمللی مواجه بوده است.
حتی در شرایطی که امکان صادرات یا واردات کالا وجود داشته، محدودیتهای بانکی و دشواری نقلوانتقال منابع مالی باعث شده بخشی از ظرفیت تجارت خارجی کشور بلااستفاده باقی بماند.
به همین دلیل در سالهای اخیر سیاستگذاران اقتصادی تلاش کردهاند با توسعه همکاریهای بانکی با کشورهای شریک تجاری، بخشی از این محدودیتها را جبران کنند.
روسیه یکی از مهمترین کشورهایی است که میتواند در این مسیر نقشآفرینی کند؛ زیرا هم بازار بزرگی برای صادرات ایران محسوب میشود و هم ظرفیت قابل توجهی برای تأمین کالاها، مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز اقتصاد ایران دارد.
چرا روابط بانکی در تجارت مهمتر از خود تجارت است؟
بسیاری تصور میکنند مهمترین مانع تجارت، تولید کالا یا یافتن بازار فروش است؛ در حالی که در اقتصاد امروز، زیرساخت مالی و بانکی اهمیت کمتری از تولید و تجارت ندارد.
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد هر زمان شبکههای بانکی میان دو کشور فعال و قابل اتکا باشند، حجم تجارت نیز به سرعت افزایش پیدا میکند. در مقابل، حتی اگر ظرفیت تجاری وجود داشته باشد، نبود سازوکارهای بانکی مناسب میتواند هزینه مبادلات را چند برابر کند.
اقتصاد ایران طی سالهای گذشته بارها با این مسئله روبهرو بوده است. بسیاری از تجار مجبور شدهاند برای انتقال پول از مسیرهای غیرمستقیم استفاده کنند؛ مسیری که هم زمان بیشتری میگیرد و هم هزینه و ریسک بالاتری دارد.
اعتبارات اسنادی چگونه هزینه تجارت را کاهش میدهد؟
یکی از مهمترین موضوعاتی که در مذاکرات اخیر ایران و روسیه مطرح شده، توسعه گشایش اعتبارات اسنادی یا همان LC است.
اعتبار اسنادی در واقع ابزاری است که ریسک معامله را برای خریدار و فروشنده کاهش میدهد.
صادرکننده اطمینان پیدا میکند که وجه کالای خود را دریافت خواهد کرد و واردکننده نیز مطمئن میشود کالا طبق قرارداد تحویل خواهد شد.
گسترش این ابزار در روابط ایران و روسیه میتواند هزینه تجارت را کاهش دهد، سرعت مبادلات را افزایش دهد و امکان برنامهریزی بلندمدتتری را برای فعالان اقتصادی فراهم کند.
در نتیجه شرکتهای ایرانی با سهولت بیشتری میتوانند مواد اولیه، ماشینآلات و تجهیزات مورد نیاز خود را تأمین کنند.
اثر این همکاریها بر بازار ارز چیست؟
یکی از مهمترین پیامدهای توسعه روابط بانکی، کاهش فشار بر بازار ارز است.
زمانی که تجارت از مسیرهای رسمی و بانکی انجام شود، نیاز به استفاده از واسطههای متعدد و بازارهای غیررسمی کاهش پیدا میکند.
این مسئله هزینه تأمین ارز را پایین آورده و بخشی از تقاضای غیرضروری را از بازار ارز حذف میکند.
از سوی دیگر، توسعه صادرات به روسیه میتواند به افزایش درآمدهای ارزی کشور کمک کند. هرچه جریان ورود ارز از محل صادرات پایدارتر شود، مدیریت بازار ارز نیز برای سیاستگذار آسانتر خواهد شد.
تأمین مالی تولید؛ حلقه گمشده اقتصاد ایران
یکی از مهمترین مزایای همکاری بانکی با روسیه، ایجاد امکان تأمین مالی میانمدت و بلندمدت برای بنگاههای اقتصادی است.
بخش قابل توجهی از صنایع کشور برای نوسازی تجهیزات، افزایش ظرفیت تولید و تکمیل زنجیرههای صنعتی نیازمند منابع مالی هستند. در شرایطی که تأمین مالی داخلی با محدودیتهایی روبهرو است، استفاده از خطوط اعتباری خارجی میتواند بخشی از این نیاز را پوشش دهد.
در صورت فعال شدن این ظرفیت، بسیاری از پروژههای صنعتی و تولیدی میتوانند با هزینه کمتری اجرا شوند و فشار کمتری بر منابع مالی داخلی وارد شود.
توافقات اخیر ایران و روسیه چه ابعادی دارد؟
در همین چارچوب، رئیس کل بانک مرکزی در جریان سفر اخیر به روسیه خواستار گسترش همکاری بانکهای روسی در حوزه گشایش اعتبارات اسنادی، افزایش ظرفیت تأمین مالی تجارت و تقویت نقش بانکهای مشترک در روابط اقتصادی دو کشور شد.
همچنین بر افزایش توان عملیاتی میر بیزینس بانک و توسعه خدمات مالی برای فعالان اقتصادی دو کشور تأکید شد. هدف اصلی این مذاکرات، تسهیل تجارت دوجانبه، کاهش هزینه مبادلات و ایجاد مسیرهای پایدارتر برای نقلوانتقال منابع مالی عنوان شده است.
هرچند تحقق کامل این اهداف نیازمند اجرای عملی توافقات و همکاری گستردهتر شبکه بانکی دو کشور است، اما این مذاکرات میتواند گام مهمی در مسیر تعمیق روابط اقتصادی تهران و مسکو محسوب شود.
آیا همکاری بانکی با روسیه میتواند اقتصاد ایران را متحول کند؟
محمد بیات کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: نباید اثر همکاریهای بانکی را صرفاً در سطح روابط ایران و روسیه محدود کرد.
وی ادامه داد: هر اندازه زیرساختهای مالی کشور متنوعتر شود، وابستگی تجارت خارجی به مسیرهای محدود کاهش پیدا میکند و تابآوری اقتصاد در برابر شوکهای خارجی افزایش مییابد.
این کارشناس اقتصادی افزود: مهمترین مزیت این همکاریها کاهش هزینه مبادلات و افزایش دسترسی بنگاههای ایرانی به منابع مالی است.
بیات تاکید کرد: اگر این روند به شکل عملیاتی دنبال شود، میتواند زمینه رشد تجارت، افزایش سرمایهگذاری و تقویت تولید داخلی را فراهم کند.
اقتصاد ایران به شبکههای مالی جدید نیاز دارد
تجربه اقتصاد جهانی نشان میدهد رشد تجارت بدون توسعه زیرساختهای مالی و بانکی پایدار امکانپذیر نیست. به همین دلیل همکاریهای بانکی ایران و روسیه را باید فراتر از یک توافق دوجانبه بانکی ارزیابی کرد.
در شرایطی که اقتصاد ایران به دنبال افزایش صادرات، کاهش هزینههای مبادلاتی و توسعه تولید است، ایجاد مسیرهای جدید تأمین مالی و گسترش ابزارهای بانکی میتواند نقش مهمی در تحقق این اهداف ایفا کند.
هرچه این همکاریها عملیاتیتر و گستردهتر شود، ظرفیت اقتصاد ایران برای حضور در تجارت منطقهای و بینالمللی نیز افزایش خواهد یافت.
