روزنامه آمریکایی «نیویورکتایمز» با این مقدمه نوشت: آتشبسی که دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در ماه ژوئن با ایران اعلام کرد، قرار بود ظرف ۶۰ روز به توافقی گستردهتر برای پایان جنگ و محدود کردن برنامه هستهای ایران منجر شود، اما این مهلت که روز دوشنبه به پایان میرسد، عملاً کنار گذاشته شده است.
به نوشته این روزنامه، جنگ اکنون به رقابتی بر سر اراده سیاسی و تابآوری اقتصادی تبدیل شده که پایانی برای آن دیده نمیشود.
از اواخر ماه ژوئیه هیچ حمله علنی گزارششدهای از سوی آمریکا علیه اهداف ایرانی صورت نگرفته، اما فروپاشی عملی توافق ژوئن نشان میدهد ترامپ همچنان برای پایان دادن به جنگی که در ماه فوریه همراه با رژیم صهیونیستی آغاز کرد، با مشکل روبهرو است.
نیویورکتایمز نوشت یکی از مهمترین اهداف توافق ژوئن، بازگشایی کامل تنگه هرمز بود؛ آبراهی حیاتی که از آغاز جنگ، ایران عبور نفت و گاز از آن را بهشدت محدود کرده است.
بازگشت به سیاست فشار اقتصادی
براساس این گزارش، مقامهای کاخ سفید میدانند که مهلت تعیینشده برای دوشنبه بدون توافق نهایی سپری خواهد شد و درگیری تا حد زیادی به «جنگ اقتصادی» تبدیل شده است.
به گزارش نیویورکتایمز، این راهبرد شباهت زیادی به تلاشهای چندساله آمریکا برای منزوی کردن ایران و واداشتن آن به عقبنشینی از برنامه هستهای دارد؛ سیاستی که نتایج متفاوتی داشته و برخی تحلیلگران درباره اثرگذاری فشار اقتصادی صرف بر تهران تردید دارند.
نیویورکتایمز یادآوری کرد ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود نیز رویکرد مشابهی را دنبال کرده بود. با این حال، «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا هفته گذشته وعده اعمال مجازاتهای مالی بیسابقهای را داد.
تنگه هرمز، گره اصلی اختلاف
ایران اعلام کرده تا زمانی که آمریکا به تعهدات خود در توافق آتشبس، از جمله آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران در خارج از کشور، عمل نکند تنگه را باز نخواهد کرد. در مقابل، دولت ترامپ میخواهد تهران ابتدا محاصره را پایان دهد.
علی واعظ کارشناس امور ایران در گروه بینالمللی بحران گفت: «هیچیک از دو طرف واقعاً آماده نهایی کردن توافق نیستند. هر دو فکر میکنند ظرف چند روز یا چند هفته، طرف مقابل بیش از پیش به توافق محتاج خواهد شد و در نتیجه میتوانند امتیاز بیشتری بگیرند. به همین دلیل بار دیگر در یک بازی فرسایشی گرفتار شدهایم.»
شرکت نفت دولتی امارات نیز روز شنبه اعلام کرد یکی دیگر از کشتیهایش در این آبراه هدف حمله قرار گرفته است. این شرکت عامل حمله را اعلام نکرد، هرچند پیشتر ایران را مسئول حملات به کشتیهای خود دانسته بود.
اهداف اولیه ترامپ رنگ باخته است
به گزارش نیویورکتایمز، ترامپ در ابتدای درگیری اهداف بسیار گستردهتری را مطرح کرده بود؛ از مسلح کردن مخالفان دولت ایران گرفته تا وارد کردن ضربه شدید به توان موشکی ایران و جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای. با این همه، بازگشایی تنگه هرمز بهتدریج به مهمترین تمرکز ترامپ در این جنگ تبدیل شده است.
با این حال، به گزارش نیویورکتایمز، نشانه چندانی وجود ندارد که ایران و آمریکا از زمان آتشبس ژوئن مذاکرات گستردهای درباره برنامه هستهای ایران انجام داده باشند، چه رسد به اینکه به چارچوبی برسند که برای هر ۲ طرف قابل قبول باشد.
عباس عراقچی وزیر خارجه ایران در آخر هفته گفت تهران هنوز تصمیم نگرفته است مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد یا نه. او افزود مهلت ۶۰ روزه دیگر موضوعیتی ندارد، زیرا توافق ژوئن عملاً از بین رفته است.
او گفت: «ما آتشبسی نداشتیم که اکنون نیاز به تمدید داشته باشد. ما پایان جنگ داشتیم که اکنون وارد وضعیت جدیدی شده است.»
مقامهای سابق آمریکایی که روی پرونده ایران کار کردهاند نیز گفتهاند دستیابی به توافق هستهای جدید ظرف ۶۰ روز از ابتدا بعید بود، زیرا توافق برجام که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد، حدود ۲ سال مذاکره دشوار نیاز داشت.
جدال لفظی بر سر هرمز
به گزارش نیویورکتایمز، در حالی که اجرای تعهدات توافق تقریباً متوقف شده، جنگ لفظی تهران و واشنگتن ادامه دارد. ترامپ روز جمعه با خوشخیالی در مراسمی در نیویورک گفت ممکن است بهزودی «تنگه هرمز را قلمرو ایالات متحده» اعلام کند!
نیویورکتایمز نوشت مشخص نیست این حرف چه اندازه جدی است، اما اجرای آن نیازمند اعزام نیروی زمینی و حضور طولانیمدت نیروی دریایی آمریکاست؛ اقدامی که با شعار «اول آمریکا» و تمایل هواداران ترامپ برای پایان دادن به درگیریهای نظامی طولانی در خارج از کشور در تضاد است.
کاخ سفید نیز به پرسشها درباره اینکه آیا طرح عملی برای کنترل تنگه هرمز وجود دارد یا خیر، پاسخ نداده است. در مقابل، مقامهای ایرانی نیز ضمن رد فشارهای ترامپ، خواستههای تازه خود را مطرح کردهاند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران در شبکههای اجتماعی نوشت: «یکبار برای همیشه واقعیت را بپذیرید. تا اینجا شکستهای راهبردی بزرگی متحمل شدهاید. تنگه هرمز ایرانی بوده، ایرانی است و ایرانی خواهد ماند.»
