با وجود آنکه این پیشنهاد در ظاهر گامی در جهت پذیرش خواستههای ایران محسوب میشود، منابع یادشده اظهارات دونالد ترامپ را مبنی بر نزدیک بودن توافق برای بازگشایی تنگه هرمز رد کردند و گفتند که هنوز درباره جزئیات مهمی باید توافق حاصل شود.
اختلاف بر سر جزئیات توافق هرمز
یکی از منابع منطقهای به رویترز گفت: امتیاز مربوط به نوعی کنترل بر تنگه هرمز از پیش داده شده است. منبع منطقهای دیگر گفت هنوز باید درباره نحوه تعریف کنترل، تصمیمگیری شود. مذاکرهکنندگان کشورهای حاشیه خلیج فارس اصرار دارند که بازرسی کشتیها تحت نظارت کشورهای منطقه انجام شود و هرگونه پرداخت هزینه نیز داوطلبانه باشد.
این منبع ارشد ایرانی گفت متن توافقی که هماکنون روی میز قرار دارد، پیشبینی میکند ایران کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس از طریق تنگه هرمز را در اختیار داشته باشد و یکی از مهمترین نقاط اختلاف، تعیین نقش ایران در قبال کشتیهایی است که در مسیر خروج از خلیج فارس حرکت میکنند.
واشنگتن هم بلافاصله به افشاگریهای مربوط به این توافق پیشنهادی واکنشی نشان نداد.
موضع آمریکا و ادعاهای ترامپ
مقامهای آمریکایی بارها تأکید کردهاند که هرگز توافقی را که به ایران امکان کنترل دسترسی به مهمترین مسیر تجاری جهان برای انتقال انرژی بدهد، نخواهند پذیرفت. با این حال، ترامپ و مقامهای ارشد دولت او طی روزهای اخیر گفتهاند توافقی برای پایان دادن به جنگی که او در ماه فوریه آغاز کرد، نزدیک است؛ جنگی که نظرسنجیها نشان میدهد اکثر رأیدهندگان آمریکایی با آن مخالف هستند.
افزایش قیمت نفت پس از حمله در دریای سرخ
قیمت نفت روز چهارشنبه پس از آن افزایش یافت که جنبش حوثیهای یمن، همسو با ایران، اعلام کرد یک نفتکش با پرچم عربستان را در دریای سرخ هدف قرار داده است؛ تازهترین حمله به کشتیرانی در خاورمیانه که عرضه جهانی انرژی را مختل کرده است.
با این حال، قیمت جهانی نفت خام همچنان نزدیک به پایینترین سطح خود از اوایل ماه ژوئیه باقی مانده است؛ زیرا طی دو روز گذشته پس از آنکه ترامپ با اشاره به مذاکرات جدیدی که به گفته او میتواند به پایان درگیری منجر شود، حملات تازه علیه ایران را لغو کرد، قیمتها بهشدت کاهش یافته بود.
اگرچه مذاکرات مستقیمی میان تهران و واشنگتن وجود ندارد، ایران در حال مذاکره با عمان است؛ کشوری که ساحل مقابل تنگه هرمز را در اختیار دارد. ایران هفته گذشته پیشنهاد قبلی عمان را به این دلیل که نقش بسیار محدودی برای تهران در نظر گرفته بود، رد کرد.
ترامپ: مذاکرات بهخوبی پیش میرود
ترامپ بامداد چهارشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت مذاکرات بهخوبی در حال پیشرفت است و روز سهشنبه مذاکراتی که تمام روز ادامه داشت، برگزار شده است. ترامپ همچنین افزود: تنگه هرمز خیلی زود باز خواهد شد. اگر دوباره عقبنشینی کنند، ضربه بسیار سختی خواهند خورد.
ترامپ در پایان هفته گذشته نیز مذاکرات را دلیل تصمیم خود برای لغو طرح حملات گسترده علیه ایران عنوان کرده بود؛ الگویی که بارها در طول این جنگ تکرار کرده است.
تردید ایران درباره زمان نهایی شدن توافق
منبع ارشد ایرانی، احتمال نهایی شدن سریع توافق را کماهمیت دانست و یادآور شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در مرخصی به سر میبرد.
این منبع گفت: مذاکرات ادامه دارد، اما هنوز برای گفتن اینکه توافق با عمان نهایی شده، خیلی زود است. در همین حال، منبع ایرانی دیگری نیز گفت: شیطان در جزئیات است. تنها یک پیام در شبکه اجتماعی از سوی ترامپ میتواند کل این روند را از هم بپاشد.
توافقی که هر میزان کنترل ایران بر دسترسی به تنگه هرمز را به رسمیت بشناسد، به این معنا خواهد بود که جنگ آغازشده از سوی ایالات متحده و اسرائیل، به تغییر بزرگی در موازنه قدرت منطقهای به سود تهران منجر شده است. پیش از آغاز جنگ، تنگه هرمز بدون دریافت هیچ هزینهای برای تمامی کشتیها آزادانه قابل استفاده بود.
اختلاف بر سر عوارض عبور از تنگه هرمز
با این حال، ترامپ که در آغاز گفته بود «عملیات خشم حماسی» با تسلیم بیقیدوشرط ایران پایان خواهد یافت و حتی انتخاب رهبر این کشور را نیز خود تأیید خواهد کرد، اکنون برای یافتن راهی جهت خروج از جنگی که رأیدهندگان آمریکایی با نسبت دو به یک با آن مخالف هستند، تحت فشار قرار دارد.
به گفته این مقام ارشد ایرانی، تهران خواهان دریافت کارمزدی بین ۵ تا ۷ درصد ارزش محموله کشتیهایی است که از تنگه هرمز عبور میکنند. عمان در حال بررسی کارمزدی کمتر و در حدود ۳ درصد است، در حالی که واشنگتن خواهان حذف کامل هرگونه هزینه است.
داوطلبانه اعلام کردن پرداخت این هزینهها، دستکم بهصورت اسمی، میتواند راهی برای خروج از بنبست باشد؛ هرچند تهدید ضمنی حملات ایران ممکن است باعث شود شرکتهای کشتیرانی بدون پرداخت این مبالغ، حاضر به عبور از تنگه نباشند.
تداوم تنشهای نظامی در تنگه هرمز و دریای سرخ
ماهها تلاش نظامی آمریکا، از جمله یک کارزار دو هفتهای حملات در ماه ژوئیه نتوانسته است کنترل ایران بر تنگه هرمز را از بین ببرد. فرماندهان آمریکایی در ماه ژوئیه به ترامپ اطلاع دادند که ذخایر برخی مهمات این کشور رو به پایان است. رویترز روز سهشنبه گزارش داد که ارتش آمریکا تقریباً تمام موشکهای دقیق دوربرد خود را مصرف کرده است.
تشدیدهای دورهای عملیات نظامی آمریکا با پاسخهای شدیدتر ایران و نیروهای همپیمان آن، از جمله حوثیهایی که بخش بزرگی از یمن و همچنین دومین گلوگاه مهم کشتیرانی منطقه در دهانه دریای سرخ را در کنترل دارند، مواجه شده است.
روز چهارشنبه، حوثیها اعلام کردند بار دیگر یک نفتکش عربستانی را در دریای سرخ هدف قرار دادهاند؛ تازهترین حملهای که به گفته آنان در راستای اجرای محاصره صادرات نفت عربستان از مسیر اصلی دور زدن تنگه هرمز انجام شده است.
مقامهای هندی نیز اعلام کردند روز سهشنبه اصابت یک پرتابه موجب غرق شدن یک کشتی با پرچم هند در نزدیکی سواحل یمن شد.
هر ۱۴ خدمه این کشتی، که ۱۳ نفر از آنان هندی بودند، نجات یافتند. رقبای حوثیها برای کنترل یمن، یعنی دولت مستقر در جنوب این کشور، مسئولیت این حمله را متوجه حوثیها دانستند.
