به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تسنیم، در پی تحولات ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، یکی از مهمترین دستاوردهای راهبردی جمهوری اسلامی، تثبیت نقش و مدیریت خود بر تنگه هرمز بهعنوان حیاتیترین گلوگاه انرژی جهان ارزیابی میشود؛ مسیری که روزانه بخش قابل توجهی از تجارت نفت و گاز دنیا از آن عبور میکند و اکنون به یک اهرم ژئوپلیتیک فعال برای ایران تبدیل شده است.
در همین چارچوب، اظهارات اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، درباره بهرهگیری از ظرفیتهای حاکمیتی ایران در تنگه هرمز، بازتاب گستردهای در سطح بینالمللی داشت. نکته قابل توجه آنکه این موضعگیری حتی از سوی ترامپ نیز مورد توجه قرار گرفت و بازنشر شد؛ موضوعی که نشاندهنده اهمیت و حساسیت این گذرگاه در معادلات جهانی است.
تثبیت حاکمیت و تغییر قواعد بازی
تحلیلگران معتقدند مدیریت هوشمند ایران بر تنگه هرمز، میتواند به تغییر قواعد بازی در نظام تحریمها منجر شود. ایران اکنون این ظرفیت را دارد که با اعمال سیاستهای جدید در حوزه عبور و مرور کشتیها، علاوه بر دریافت عوارض و حق بیمه تأمین امنیت، نقش فعالتری در نظارت بر جریان کالا ایفا کند. این مسئله بهویژه در شرایطی اهمیت مییابد که بخش عمدهای از صادرات انرژی جهان از این مسیر انجام میشود.
از منظر راهبردی، این تحول میتواند جایگاه ایران را از یک «تحریمپذیر» به یک «تحریمکننده» بالقوه ارتقا دهد. بهعنوان نمونه، ایران میتواند در تعامل با کشورهای اروپایی، شروطی نظیر لغو سازوکارهای فشار سیاسی و اقتصادی را در قبال تسهیل عبور کالا از تنگه مطرح کند؛ اقدامی که در صورت تحقق، بهمعنای بازتعریف موازنه قدرت در حوزه اقتصاد سیاسی بینالملل خواهد بود.
تضعیف عملی تحریمها و نشانههای تغییر
در همین راستا، نشانههایی از تزلزل در نظام تحریمی آمریکا نیز قابل مشاهده است. بهعنوان نمونه، هند برای نخستینبار از سال 2019 اقدام به خرید محموله نفتی از ایران کرده است؛ رخدادی که میتواند آغازگر روندی جدید در تعاملات انرژی میان ایران و اقتصادهای بزرگ آسیایی باشد.
کارشناسان بر این باورند که اگر ایران بتواند از موقعیت ژئوپلیتیک خود در تنگه هرمز بهصورت هدفمند و هوشمند بهرهبرداری کند، این گذرگاه راهبردی عملاً به یک «عابربانک» برای اقتصاد کشور تبدیل خواهد شد؛ ابزاری که نهتنها امکان جبران بخشی از خسارات جنگ را فراهم میکند، بلکه میتواند به تقویت جایگاه ایران در نظم اقتصادی آینده جهان نیز بینجامد.
