افزایش قیمت بنزین در کشورهای همسایه و ثبت رکورد مصرف روزانه ۱۳۵ میلیون لیتری در ایران، بار دیگر احتمال افزایش قاچاق سوخت را پررنگ کرده است. اختلاف چند ده برابری قیمت بنزین ایران با کشورهای منطقه، همچنان یکی از مهمترین عوامل جذابیت قاچاق این فرآورده نفتی به شمار میرود.
رکورد مصرف بنزین در تیرماه؛ فقط افزایش مصرف یا نشانهای از قاچاق؟
به گزارش ایران جیب، متوسط مصرف روزانه بنزین در تیرماه ۱۴۰۵ به ۱۳۵ میلیون لیتر رسید؛ رقمی که بالاترین میزان مصرف ثبتشده تاکنون محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند این افزایش، علاوه بر رشد مصرف داخلی، میتواند تا حدی تحت تأثیر افزایش قاچاق سوخت نیز باشد؛ موضوعی که با بالا رفتن قیمت بنزین در کشورهای همسایه، دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
اختلاف قیمت بنزین ایران با کشورهای همسایه
اگر نرخ دلار را ۱۷۰ هزار تومان در نظر بگیریم، قیمت هر لیتر بنزین در ایران همچنان فاصله چشمگیری با کشورهای همسایه دارد.
| کشور | قیمت هر لیتر بنزین (دلار) | قیمت تقریبی (تومان) |
|---|---|---|
| ایران (۱۵۰۰ تومانی) | 0.009 | ۱,۵۰۰ تومان |
| ایران (۳۰۰۰ تومانی) | 0.017 | ۳,۰۰۰ تومان |
| ترکمنستان | 0.40 | ۷۰ هزار تومان |
| عراق | 0.65 | ۱۱۰ هزار تومان |
| آذربایجان | 0.68 | ۱۱۵ هزار تومان |
| افغانستان | 1.00 | ۱۷۰ هزار تومان |
| پاکستان | 1.10 | ۱۸۷ هزار تومان |
| ترکیه | 1.36 | ۲۳۰ هزار تومان |
| ارمنستان | 1.50 | ۲۵۵ هزار تومان |
این اختلاف قیمت نشان میدهد بنزین ایران همچنان ارزانترین بنزین منطقه و از ارزانترین بنزینهای جهان است.
چرا اختلاف قیمت، قاچاق را جذاب میکند؟
فاصله قابل توجه قیمت بنزین ایران با کشورهای همسایه باعث میشود قاچاقچیان سوخت انگیزه اقتصادی بالایی برای انتقال غیرقانونی بنزین به خارج از کشور داشته باشند.
کارشناسان میگویند هرچه این شکاف قیمتی بیشتر شود، بدون تقویت نظارتهای مرزی و مدیریت مصرف، احتمال افزایش قاچاق نیز بیشتر خواهد شد.
افزایش مصرف؛ همه آن ناشی از قاچاق نیست
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند رشد مصرف بنزین را نمیتوان صرفاً به قاچاق نسبت داد.
عواملی مانند:
- افزایش سفرهای تابستانی
- رشد تعداد خودروها
- توسعه شهرها
- فرسودگی ناوگان حملونقل
- پایین بودن بهرهوری خودروهای داخلی
نیز از عوامل مهم افزایش مصرف سوخت در کشور به شمار میروند.
تحلیل؛ ضرورت اصلاح همزمان مصرف و مقابله با قاچاق
اقتصاددانان انرژی معتقدند اختلاف زیاد قیمت داخلی و منطقهای بنزین، فشار قابل توجهی بر منابع مالی دولت وارد میکند و در کنار آن، انگیزه قاچاق را افزایش میدهد.
در عین حال، بسیاری از کارشناسان تأکید دارند که مدیریت این چالش تنها با اصلاح قیمت امکانپذیر نیست و باید همزمان اقداماتی مانند توسعه حملونقل عمومی، بهبود بهرهوری خودروها، استفاده از سامانههای هوشمند سوخت و تشدید کنترل مرزها نیز دنبال شود.
جمعبندی
رکوردشکنی مصرف بنزین در کنار اختلاف چند ده برابری قیمت سوخت ایران با کشورهای همسایه، بار دیگر موضوع قاچاق سوخت را به یکی از دغدغههای مهم حوزه انرژی تبدیل کرده است. هرچند آمار مصرف به تنهایی اثباتکننده میزان قاچاق نیست، اما کارشناسان معتقدند ادامه این شکاف قیمتی میتواند انگیزه فعالیتهای غیرقانونی در این حوزه را افزایش دهد.
