به نقل از تجارت نیوز و به گزارش ارزدیجیتالفا، استخراج ارزهای رمزنگاری شده به ویژه بیت کوین در سال های اخیر از یک فعالیت فناوری نوظهور به یک صنعت عظیم و انرژی بر تبدیل شده است. در این صنعت، برق نه تنها یک نهاده تولید است، بلکه مرگ و میر سودآوری معدنچیان را تعیین می کند. آخرین داده ها نشان می دهد که ایران با اختلاف قابل توجهی ارزان ترین مکان برای استخراج بیت کوین در جهان است. اما این مزیت اقتصادی، صرف نظر از پایداری انرژی و محیط زیست، می تواند به شمشیری دولبه تبدیل شود.
استخراج بیت کوین؛ صنعتی با مصرف برق نجومی
بر اساس برآوردهای سال 2025، استخراج تنها یک بیت کوین به طور متوسط 266000 کیلووات ساعت (کیلووات ساعت) برق مصرف می کند. عددی که برای دو بار شارژ تمامی آیفون های ایالت کالیفرنیا کافی است.
با توجه به اینکه قیمت بیت کوین در حال حاضر بین 68000 تا 70000 دلار در نوسان است، هزینه برق نقش اساسی در تعیین سود یا زیان ماینرها دارد. هرچه برق ارزان تر باشد، حاشیه سود بیشتر است.
چرا ایران ارزانترین کشور برای استخراج ارز دیجیتال است؟
ایران با میانگین قیمت برق صنعتی حدود 0.002 تا 0.003 دلار در هر کیلووات ساعت در صدر فهرست ارزان ترین کشورهای جهان برای استخراج ارزهای دیجیتال قرار دارد. این رقم بسیار کمتر از میانگین جهانی 0.162 دلار است.
دلیل اصلی این امر به مواردی مانند یارانه های گسترده دولت در انرژی، ذخایر عظیم گاز طبیعی و کنترل قیمت انرژی توسط دولت مربوط می شود.
در نتیجه، هزینه استخراج بیت کوین در ایران تنها 1324 دلار برآورد شده است. این بدان معناست که اگر بیت کوین به قیمت بازار جهانی فروخته شود، حاشیه سودی تا 83 برابر هزینه انرژی ایجاد می کند. عددی خیره کننده که کمتر صنعتی در جهان به آن نزدیک می شود.
سهم ایران از نرخ هش جهانی؛ کم اما قابل توجه
با وجود تحریم ها و محدودیت های قانونی، تخمین زده می شود که ایران حدود 4.2 درصد از نرخ هش بیت کوین جهانی را در اختیار دارد. بسیاری از این فعالیت ها به دلیل تحریم ها و قیمت یارانه ای انرژی به صورت زیرزمینی یا غیررسمی انجام می شود.
به عنوان مثال، با نرخ برق ایران، یک دستگاه Antminer S21 می تواند روزانه حدود 50 دلار سود خالص حتی پس از نصف شدن سال 2024 ایجاد کند. در حالی که همین دستگاه در کشورهای دارای برق گران قیمت وارد منطقه ضرر می شود.
اما قیمت پنهان برق ارزان چیست؟
برق ارزان در ایران بدون هزینه نیست. بیشتر انرژی مورد استفاده در استخراج از سوختهای فسیلی تامین میشود که پیامدهایی مانند افزایش انتشار دیاکسید کربن (CO2)، فشار مضاعف بر شبکه برق ملی و مصرف بالای آب برای تجهیزات خنککننده بهویژه در مناطق خشک دارد.
در مقیاس جهانی، استخراج بیت کوین سالانه حدود 138 تراوات ساعت برق مصرف می کند و منجر به انتشار تقریباً 39.8 میلیون تن دی اکسید کربن می شود. رقمی معادل 0.08 درصد از کل انتشار جهانی و قابل مقایسه با انتشار سالانه یک کشور کوچک اروپایی مانند اسلواکی.
مقایسه جهانی هزینه استخراج بیت کوین
هزینه استخراج بیت کوین در جهان تفاوت های قابل توجهی دارد:
آسیا و آفریقا؛ بعد از ایران
اتیوپی:
- حدود 1990 دلار به ازای هر بیت کوین
- بر اساس انرژی هیدروالکتریک سد بزرگ رنسانس
- 1-2 درصد سهم هش ریت با انرژی پاک
سودان و کوبا:
حدود 3970 دلار
الجزایر:
- 4,183 دلار
- ترکیب گاز طبیعی و انرژی خورشیدی
- حدود 1٪ از هش ریت جهانی
- میانگین هزینه در آسیا حدود 30308 دلار برای هر بیت کوین است.
آمریکای شمالی؛ قدرت هش بالا، هزینه بیشتر
در آمریکای شمالی، میانگین هزینه استخراج هر بیت کوین حدود 65280 دلار است.
آمریکا
- 37.9 درصد از نرخ هش جهانی
- تگزاس با 0.06 دلار برق در هر کیلووات ساعت (به دلیل مشعل گاز و شبکه باز)
- درآمد سالانه ماینرها: حدود 11.2 میلیارد دلار
کانادا
- کبک با 0.05 دلار در هر کیلووات ساعت برق
- هزینه کل استخراج: حدود 20000 دلار به ازای هر بیت کوین
- هاوینگ 2024 که پاداش بلاک را به 3.125 بیت کوین کاهش داد، فشار زیادی بر سودآوری ماینرها در این منطقه وارد کرده است.
اروپا؛ کابوس معدنچیان
اروپا یکی از گران ترین مناطق جهان برای استخراج رمزارز است:
- میانگین منطقه ای: 85768 دلار به ازای هر بیت کوین
- ایرلند: 321,112 دلار (0.45 دلار/کیلووات ساعت)
- ایتالیا: 306550 دلار
- آلمان: حدود 0.30 دلار در کیلووات ساعت
در نتیجه، بسیاری از معدنکاران به کشورهایی با انرژیهای تجدیدپذیر ارزان مانند ایسلند (92٪ انرژی تجدیدپذیر، 0.05 دلار در کیلووات ساعت) و نروژ (96٪ انرژی آبی، 0.04 دلار در کیلووات ساعت) مهاجرت کردهاند.
راه حل چیست؟ استخراج سودآور اما پایدار
کارشناسان بر این باورند که آینده استخراج ارزهای دیجیتال به سه محور اصلی بستگی دارد:
1. انتقال به انرژی های تجدیدپذیر
در حال حاضر، حدود 43 درصد از برق بیت کوین از منابع پاک تامین می شود (در مقایسه با 39 درصد در سال 2023). سیاست هایی مانند مقررات MiCA اتحادیه اروپا و مشوق های انرژی سبز در ایالات متحده می تواند این روند را تسریع کند.
فن آوری هایی مانند خنک کننده غوطه ور و استفاده از گاز شعله ور می تواند مصرف آب را تا 90 درصد و انتشار گازهای گلخانه ای را تا 14 درصد کاهش دهد.
2. عدالت اجتماعی و توسعه محلی
نمونه هایی مانند اتیوپی و لائوس نشان می دهد که استخراج معدن می تواند به توسعه زیرساخت ها، برق رسانی به 15000 نفر از شبکه، و تامین مالی مدارس، جاده ها و بازپرداخت بدهی کمک کند.
3. نوآوری فن آوری
- انتقال به مدل هایی مانند Proof of Stake (PoS)
- مثال: اتریوم با کاهش 99 درصدی مصرف انرژی
- استفاده از ASIC های هوشمند 2025 با افزایش 35 درصدی بهره وری
- اعمال مالیات کربن برای هدایت سرمایه به سمت فناوری سبز
امروز، ایران ارزانترین مقصد استخراج ارز دیجیتال در جهان است. مزیتی که می تواند منبع درآمد، جذب سرمایه و حتی قدرت ژئواکونومیک باشد. اما بدون اصلاح سیاست های انرژی، حرکت به سمت منابع تجدیدپذیر و شفاف سازی فعالیت ها، این فرصت می تواند به تهدیدی برای محیط زیست، شبکه برق و منابع آب کشور تبدیل شود. آینده پایدار استخراج کریپتو نه در برق ارزان، بلکه در انرژی هوشمند، منصفانه و پاک نهفته است.
