به گزارش ایران جیب از اعتماد؛ در آستانه آغاز سال تحصیلی جدید، بازار لوازمالتحریر برخلاف سالهای گذشته هنوز شاهد موج معمول خریدهای شهریورماه نیست. افزایش 50 تا 100 درصدی قیمت برخی محصولات، کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر رفتار مصرفکنندگان باعث شده بازار نوشتافزار با افت تقاضا مواجه شود.
فعالان صنفی در کنار کاهش تقاضا، از مشکلات ثبت سفارش و تخصیص ارز برای واردات و همچنین افزایش حضور کالاهای قاچاق در برخی گروههای تخصصی و فانتزی خبر میدهند؛ شرایطی که خرید اقلامی مانند دفتر، خودکار و ماژیک را برای بسیاری از خانوادهها و دانشجویان به تصمیمی حسابشده تبدیل کرده است.
قیمت لوازمالتحریر تا 100 درصد افزایش یافت
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر، درباره وضعیت قیمتها میگوید قیمت انواع لوازمالتحریر از شهریور سال گذشته تا شهریور امسال بین 50 تا 100 درصد افزایش داشته است.
به گفته او، بیشترین رشد قیمت در محصولات سلولزی، بهویژه دفتر و کاغذ تحریر اتفاق افتاده است. افزایش قیمت کاغذ، هزینه تولید و عرضه این گروه را بالا برده است.
در کنار محصولات سلولزی، کالاهایی که در فرآیند تولید به مواد پتروشیمی و محصولات شیمیایی وابسته هستند نیز با افزایش هزینه مواجه شدهاند. خودکار، ماژیک و بخشی از لوازم مورد استفاده در حوزه محصولات هنری از جمله این کالاها هستند.
با این حال، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر معتقد است رشد قیمت این محصولات در مجموع همچنان از نرخ تورم عمومی کشور پایینتر است و احساس افزایش قیمت در میان مصرفکنندگان ممکن است بیشتر از میزان واقعی افزایش هزینهها باشد؛ چراکه خرید لوازمالتحریر معمولاً به صورت سالانه و در حجم نسبتاً بالا انجام میشود.
مشکل اصلی بازار؛ افت تقاضا
فعالان بازار معتقدند چالش اصلی لوازمالتحریر در شرایط فعلی، بیش از آنکه کمبود کالا باشد، کاهش قدرت خرید خانوارها است.
خانوادهها به دلیل افزایش هزینههای زندگی، برای خرید وسایل مدرسه با احتیاط بیشتری عمل میکنند و بیشتر به سمت کالاهای اقتصادی و ارزانتر میروند.
در سالهای گذشته، بخش عمده خریدهای مربوط به آغاز سال تحصیلی معمولاً از اواخر مرداد تا اوایل شهریور انجام میشد، اما امسال این موج خرید هنوز شکل نگرفته است.
به گفته فعالان صنفی، در بازار حتی اصطلاحی وجود دارد که میگویند «هنوز بوی سر کلاس نمیآید»؛ یعنی میزان خریدهای پیش از بازگشایی مدارس هنوز به سطح معمول سالهای گذشته نرسیده است.
خاطره آموزش غیرحضوری هنوز روی بازار اثر دارد
یکی دیگر از عوامل کاهش تقاضا، تردید برخی خانوادهها نسبت به نحوه برگزاری مدارس عنوان شده است.
تجربه سال گذشته و غیرحضوری شدن بخشی از فرآیند آموزشی باعث شده برخی خانوادهها برای خرید حجم بالای لوازمالتحریر احتیاط کنند. بخشی از کالاهایی که سال گذشته خریداری شده بود نیز به دلیل استفاده کمتر از وسایل آموزشی، همچنان در خانه باقی مانده است.
در نتیجه، خانوادههایی که هنوز دفتر، کیف یا سایر لوازم سال قبل را در اختیار دارند، انگیزه کمتری برای خرید مجدد دارند.
خرید لوازمالتحریر مرحلهای میشود؟
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر پیشبینی میکند الگوی خرید خانوارها در سال تحصیلی جدید تغییر کند.
اگر در گذشته خانوادهها بخش عمده لوازم مورد نیاز فرزندان خود را یکباره و در ابتدای سال تحصیلی خریداری میکردند، امسال احتمال دارد خریدها مرحلهای انجام شود.
در این مدل، خانوادهها ابتدا فقط اقلام ضروری را تهیه میکنند و در ماههای بعد، متناسب با میزان مصرف و شرایط مدارس، برای خرید سایر کالاها اقدام خواهند کرد.
کاهش قدرت خرید همچنین باعث شده انتخاب نوع کالا نیز تغییر کند و مصرفکنندگان بیشتر به سمت محصولات ارزانتر و اقتصادیتر بروند.
60 درصد بازار از تولید داخل تأمین میشود
بر اساس اظهارات رئیس اتحادیه تولیدکنندگان لوازمالتحریر، حدود 60 درصد نیاز بازار کشور از تولید داخلی تأمین میشود.
با این حال، تولیدکنندگان داخلی نیز به طور کامل از واردات بینیاز نیستند. بخش مهمی از مواد اولیه مورد استفاده در تولید نوشتافزار از محصولات پتروشیمی تأمین میشود و افزایش قیمت این مواد، مستقیماً هزینه تمامشده تولید را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، حدود 40 درصد بازار از طریق واردات تأمین میشود؛ بخشی که در ماههای گذشته با محدودیتهای جدی مواجه بوده است.
مشکل ثبت سفارش و تخصیص ارز واردات
فعالان بازار میگویند از تیرماه سال گذشته، ثبت سفارش و تخصیص ارز مناسبی برای واردات محصولات نوشتافزار انجام نشده و همین مسئله باعث کاهش قابل توجه واردات شده است.
این وضعیت در بخش کالاهای تخصصی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تولید برخی محصولات هنری، صنعتی، مهندسی، اداری و نقشهکشی در داخل کشور به دلیل حجم محدود مصرف یا نیاز به فناوری خاص، از نظر اقتصادی توجیه کافی ندارد.
به همین دلیل، بازار این گروه از کالاها همچنان به واردات وابسته است.
کالاهای فانتزی و شخصیتمحور؛ بخش دیگری از بازار وارداتی
بخشی از لوازمالتحریر فانتزی و شخصیتمحور نیز عمدتاً از طریق واردات تأمین میشود.
خودکار و مدادهای فانتزی و محصولاتی که با شخصیتهای کارتونی طراحی میشوند، به دلیل جذابیت ظاهری برای کودکان و نوجوانان تقاضای خاص خود را دارند.
فعالان بازار در این بخش علاوه بر افزایش هزینه واردات، با مسئله حضور کالاهای قاچاق نیز مواجه هستند.
با این حال، رکود بازار اجازه نمیدهد تمام افزایش هزینههای تولید و واردات به مصرفکننده منتقل شود؛ زیرا قدرت خرید خانوارها کاهش یافته و بازار دیگر کشش افزایش مداوم قیمتها را ندارد.
لوازمالتحریر دیگر خرید تفننی نیست
تغییر شرایط اقتصادی فقط در آمار فروشگاهها دیده نمیشود، بلکه رفتار مصرفکنندگان نیز تغییر کرده است.
بسیاری از دانشجویان و دانشآموزان دیگر مانند گذشته برای خرید چند دفتر، خودکار، ماژیک یا محصولات فانتزی با هدف تنوع و زیبایی هزینه نمیکنند.
گسترش استفاده از تلفن همراه، لپتاپ و ابزارهای دیجیتال نیز مصرف کاغذ و دفتر را در میان بخشی از دانشجویان کاهش داده است.
از سوی دیگر، افزایش قیمتها باعث شده مصرفکنندگان پیش از خرید، ضرورت آن را بیشتر بررسی کنند. دفترهای نیمهاستفاده کنار گذاشته نمیشوند و حتی برگههای یکطرفه نیز برای چرکنویس و یادداشت مورد استفاده قرار میگیرند.
خرید از «ذخیره کردن» به «مصرف کردن» رسیده است
یکی از تغییرات مهم در رفتار مصرفکنندگان، کاهش خریدهای چندتایی است.
در گذشته ممکن بود دانشآموز یا دانشجو چند خودکار یا ماژیک را یکجا خریداری کند، اما اکنون بسیاری ترجیح میدهند فقط یک قلم بخرند و پس از تمام شدن آن، دوباره برای خرید اقدام کنند.
به این ترتیب، خرید لوازمالتحریر از یک خرید سالانه و حتی گاهی تفننی، به خریدی مبتنی بر نیاز واقعی و توان مالی تبدیل شده است.
جمعبندی
بازار لوازمالتحریر در آستانه بازگشایی مدارس با یک دوگانگی جدی مواجه است؛ از یک سو هزینه تولید، مواد اولیه و واردات افزایش یافته و از سوی دیگر قدرت خرید خانوارها اجازه انتقال کامل این هزینهها به مصرفکننده را نمیدهد.
در نتیجه، برخلاف سالهای گذشته، انتظار رونق قابل توجه بازار نوشتافزار در ابتدای سال تحصیلی چندان بالا نیست. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، احتمالاً خریدهای کوچکتر، مرحلهای و اقتصادیتر به الگوی غالب خانوادهها در سال تحصیلی جدید تبدیل خواهد شد.
