به گزارش اقتصادآنلاین؛ آیتالله دکتر حسینعلی سعدی، عضو شورای فقهی بانک مرکزی، امروز سهشنبه در سیوششمین همایش بانکداری اسلامی که در مؤسسه عالی آموزش بانکداری ایران در حال برگزاری است، با تمرکز بر حفظ ارزش پول ملی، استقلال بانک مرکزی، ضابطهمند شدن خلق اعتبار و مدیریت انتظارات تورمی، گفت: تحقق بانکداری اسلامی تنها به رعایت قالب قراردادها و احکام فقهی محدود نمیشود و قواعد بنیادین حوزه پولی و مالی نیز باید در سیاستگذاریها رعایت شود.
کاهش ارزش پول فقط یک مسئله اقتصادی نیست
سعدی با اشاره به موضوع «ارزش زمانی پول» که در دوره گذشته همایش مطرح کرده بود، این بار رابطه دولت و شهروندان در قبال کاهش ارزش پول را مورد توجه قرار داد.
وی گفت: اگر کاهش ارزش پول ملی قابلیت مدیریت داشته باشد، میتوان درباره مسئولیت سیاستگذار در قبال این کاهش نیز بحث کرد.
عضو شورای فقهی بانک مرکزی با استناد به مبانی فقهی تاکید کرد: کاهش قدرت خرید پول میتواند به معنای کاهش ارزش دارایی مردم باشد و سیاستگذار نمیتواند نسبت به آن بیتفاوت باشد.
او گفت: «بزرگترین بخس، بخس در پول است؛ پایین آمدن ارزش پول و قدرت خرید ملی.»
سعدی تاکید کرد: بانک مرکزی بهعنوان سیاستگذار پولی باید برای حفظ ارزش پول ملی و جلوگیری از حرکت منابع به سمت سوداگری نقش فعالتری ایفا کند.
سعدی: بانک مرکزی به اقتدار و استقلال نیاز دارد
عضو شورای فقهی بانک مرکزی یکی از پیششرطهای حفظ ارزش پول را افزایش استقلال سیاستگذار پولی دانست.
وی با اشاره به ساختار برخی بانکهای مرکزی جهان و فدرال رزرو گفت: استقلال سیاستگذار پولی باید به اندازهای باشد که دولت نتواند از طریق تکالیف بودجهای و مالی، هر تصمیمی را بر نظام پولی تحمیل کند.
او تاکید کرد: مقصود از دولتی بودن بانک مرکزی باید «حاکمیتی بودن» آن باشد، نه اینکه سیاستهای پولی به ابزاری برای تأمین مالی بیضابطه دولت تبدیل شود.
وی افزود: حتی اگر استقلال کامل از نظر ساختاری محقق نشود، میتوان از طریق مدیریت بانک مرکزی و جایگاه رئیسکل، استقلال تصمیمگیری پولی را تقویت کرد.
خلق پول آسانترین راه جبران کسری بودجه است
سعدی با اشاره به روشهای جبران کسری بودجه گفت: یکی از سادهترین راهها برای تأمین کسری، خلق پول و اعتبار است؛ زیرا برخلاف روشهای دیگر، به بازاریابی یا تأمین مالی از بازار نیاز ندارد.
اما به گفته او، اصل خلق اعتبار در نظام بانکی اشکال ندارد و بخش جداییناپذیر بانکداری مدرن است؛ مسئله از جایی آغاز میشود که این اعتبار بدون رعایت قواعد علمی و بیش از ظرفیت اقتصاد خلق شود.
وی گفت: بخشی از این مشکل نیز ناشی از تکالیف دستوری و کسری بودجه دولتهاست و تاکید کرد منظور او تنها دولت فعلی نیست، بلکه این موضوع در دولتهای مختلف پس از انقلاب وجود داشته است.
خلق اعتبار باید ضابطهمند و قابل نظارت باشد
عضو شورای فقهی بانک مرکزی گفت: بانک مرکزی و شبکه بانکی باید در خلق پول و اعتبار، قواعد مربوط به حجم پول و ظرفیت اقتصاد را رعایت کنند.
وی افزود: در کنار میزان خلق اعتبار، محل مصرف آن نیز اهمیت دارد و اگر نقدینگی به بخشهای مورد نظر اقتصاد هدایت نشود، آثار تورمی آن افزایش پیدا میکند.
سعدی تاکید کرد: نظارت بر جریان نقدینگی، چه در حوزه پول پرقدرت و چه اعتبارات ایجادشده توسط شبکه بانکی، یکی از وظایف مهم بانک مرکزی است.
او همچنین از اقدامات انجامشده برای نظارت بر بانکها و مؤسساتی که بیش از حدود مجاز اقدام به خلق اعتبار کردهاند، تقدیر کرد و خواستار تقویت بیشتر بعد نظارتی بانک مرکزی در کنار سیاستگذاری شد.
«پول نصیحتپذیر نیست»
سعدی در بخش دیگری از سخنان خود درباره هدایت نقدینگی تاکید کرد: «پول نصیحتپذیر نیست و نمیشود به مردم گفت پولشان را وارد کدام بازار کنند.»
از نگاه او، برای هدایت پول به سمت تولید، صرف توصیه به مردم کافی نیست و باید ساختارهای اقتصادی و انگیزههای مالی بهگونهای تنظیم شود که سرمایه به سمت فعالیتهای مولد حرکت کند.
وی تاکید کرد: در کنار استقلال بانک مرکزی، هدایت اعتبار به سمت تولید نیز ضروری است و بدون اصلاح این دو حوزه، جلوگیری از کاهش ارزش پول ملی دشوار خواهد بود.
انتظارات تورمی میتواند به تورم واقعی تبدیل شود
بخش مهم دیگری از سخنان سعدی به «انتظارات تورمی» اختصاص داشت.
او گفت: در ادبیات اقتصادی این مسئله پذیرفته شده که افزایش انتظارات تورمی میتواند در نهایت به افزایش واقعی تورم منجر شود و بنابراین سیاستگذار نمیتواند نسبت به فضای روانی اقتصاد بیتفاوت باشد.
سعدی با اشاره به سخنرانی اخیر رئیس فدرال رزرو اظهار کرد: یکی از محورهای مورد تاکید در آن سخنرانی، کنترل انتظارات تورمی بوده است.
وی افزود: نمیتوان انتظارات تورمی را مدیریت نکرد و در عین حال انتظار داشت تورم واقعی به شکل پایدار کنترل شود.
حمایت سعدی از پیام همتی درباره ذخایر ارزی
عضو شورای فقهی بانک مرکزی در همین زمینه به سخنان عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، در این همایش اشاره کرد.
وی گفت: اعلام اینکه بانک مرکزی برای تأمین ارز کالاهای اساسی با کمبود مواجه نیست و در صورت لزوم توان تزریق تا ۲ میلیارد دلار ارز به بازار را دارد، از منظر مدیریت انتظارات تورمی اهمیت دارد.
سعدی افزود: اقتصاد ایران در شرایط جنگی و پساجنگی با عملیات روانی و شکلگیری انتظارات تورمی مواجه است و سیاستگذار باید این بخش از اقتصاد را با دقت مدیریت کند.
هشدار به تریبونداران درباره دامن زدن به تورم انتظاری
سعدی در یکی از صریحترین بخشهای سخنان خود از برخی اظهارنظرهای عمومی درباره مسائل اقتصادی انتقاد کرد.
وی گفت: «هر پالس و گرایی که به انتظار تورمی این جامعه و به تنور انتظارات تورمی بدمد، خلاف شرع و خلاف امنیت ملی است.»
او با انتقاد از طرح مسائل پیچیده پولی و اقتصادی در تریبونهای عمومی بدون پشتوانه کارشناسی افزود: مصاحبههای غیرحرفهای و اظهارنظرهای غیرکارشناسی از جمله عواملی هستند که قابلیت مدیریت دارند و نباید اجازه داد به افزایش انتظارات تورمی منجر شوند.
سعدی تاکید کرد: سیاست یا اظهارنظری که خروجی آن افزایش انتظارات تورمی، کاهش ارزش پول و کوچکتر شدن سفره مردم باشد، از منظر او قابل قبول نیست.
حفظ ارزش پول، «جهاد» امروز نظام بانکی است
عضو شورای فقهی بانک مرکزی با اشاره به شرایط جنگی کشور گفت: سیاست پولی در دوره جنگ اقتضائات متفاوتی دارد و حتی بانکهای مرکزی دیگر کشورها در دورههای جنگ، تأمین مالی نیازهای دفاعی را در اولویت قرار دادهاند.
او با اشاره به تجربه فدرال رزرو در دوره جنگ جهانی دوم گفت: در شرایط جنگی، تأمین هزینههای دفاعی ضرورت دارد، اما این مسئله نیز باید بهگونهای مدیریت شود که کمترین آسیب به ارزش پول ملی وارد شود.
سعدی تاکید کرد: «امروز جهاد در حوزه پولی کشور، حفظ ارزش پول است.»
وی افزود: شرایط فعلی دشوار است، اما با مدیریت علمی و هوشمندانه سیاستهای پولی و مالی میتوان از این مقطع عبور کرد.
کنترل خلق اعتبار و مهار انتظارات تورمی
سعدی در جمعبندی سخنان خود دو چالش اساسی را پیش روی نظام بانکی قرار داد؛ نخست، ضابطهمند کردن خلق پول و اعتبار و تقویت نظارت بانک مرکزی بر شبکه بانکی و دوم، مدیریت انتظارات تورمی و هدایت منابع به بخشهای اولویتدار اقتصاد.
او تاکید کرد: خلق اعتبار بانک مرکزی و شبکه بانکی باید براساس قواعد مشخص و زیر نظارت مؤثر انجام شود و همزمان برای انتظارات تورمی جامعه نیز «حساب ویژهای» باز شود.
به گفته عضو شورای فقهی بانک مرکزی، استقلال و اقتدار سیاستگذار پولی، کنترل خلق اعتبار، جلوگیری از کسری بودجه پولی، مدیریت انتظارات و هدایت منابع به تولید، اجزای بههمپیوستهای هستند که میتوانند از کاهش بیشتر ارزش پول ملی جلوگیری کنند.
