گروه اقتصاد جهان؛ نسل زد در شرایطی وارد بازار کار و سرمایه شده که خرید خانه، تشکیل خانواده و رسیدن به استقلال مالی برای بسیاری از جوانان آمریکایی دشوارتر از گذشته شده است. با این حال، برخلاف تصویری که از بیتوجهی این نسل به آینده مالی وجود دارد، نسل زد زودتر از نسلهای قبل به سرمایهگذاری و پسانداز بازنشستگی روی آورده است؛ هرچند در کنار سهام و حسابهای بازنشستگی، گرایش به داراییهای پرریسک و حتی شرطبندی ورزشی نیز در میان آنها افزایش یافته است.
سرمایهگذاری زودتر از همیشه؛ بازار سهام جای خانه را میگیرد
یکی از مهمترین تغییرات در رفتار مالی نسل زد، ورود زودهنگام به بازار سرمایه است. بر اساس گزارش Bank of America، میانگین سنی شروع پسانداز بازنشستگی در میان کارکنان نسل زد حدود ۲۴ سال است؛ یعنی تقریباً ۱۰ سال زودتر از میانگین نسل بیبیبومر؛ افرادی متولدسالهای ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴هستند.
دادههای JPMorgan Chase Institute نیز نشان میدهد در سال ۲۰۲۴، حدود ۳۷ درصد از افراد ۲۵ساله بخش قابلتوجهی از پول خود را از حسابهای جاری به حسابهای سرمایهگذاری منتقل کرده بودند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۵ تنها ۶ درصد بود.
این رفتار را میتوان تا حدی نتیجه دشوارتر شدن خرید مسکن دانست. قیمت خانه در آمریکا از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ حدود ۲۱۰ درصد افزایش یافته، در حالی که دستمزدها حدود ۸۴ درصد رشد کردهاند؛ بنابراین برای بخشی از نسل زد، بازار سهام به جایگزینی در دسترستر برای سرمایهگذاری تبدیل شده است.
خانه فعلاً دور از دسترس است؛ استقلال مالی، اما نه
مشکل نسل زد فقط سرمایهگذاری نیست؛ این نسل در حال تغییر اولویتهای مالی خود است. بر اساس گزارش Bank of America، بیش از ۳۰ درصد از افراد این نسل اعلام کردهاند که مشکلات مالی برنامه آنها برای خرید خانه را به تأخیر انداخته و حدود یکچهارم نیز تشکیل خانواده را به دلیل مسائل مالی عقب انداختهاند.
در عین حال، این نسل الزاماً از تلاش برای استقلال مالی دست نکشیده است. گزارش The Independent نشان میدهد سهم نسل زدهایی که از والدین خود کمک مالی دریافت میکنند، بین سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.
با وجود این، فشار مالی همچنان بالاست؛ بر اساس پژوهش CRS، حدود ۴۲ درصد از نسل زد آمریکایی با چند حقوق همزمان زندگی میکنند. از سوی دیگر، ۸۱ درصد میخواهند از نظر مالی مسئول شناخته شوند.
وقتی سرمایهگذاری دیگر فقط سهام نیست
رفتار مالی نسل زد به بازار سهام محدود نمیشود. این نسل به دلیل دسترسی گسترده به اپلیکیشنهای معاملاتی و اطلاعات مالی آنلاین، با ابزارهایی مواجه است که نسلهای قبل در سن مشابه کمتر با آنها سروکار داشتند. سهام، ETFها، رمزارزها، آپشنها و حتی بازارهای پیشبینی اکنون در فاصله چند کلیک در اختیار کاربران جوان قرار دارند.
همین دسترسی آسان البته مرز میان سرمایهگذاری و سفتهبازی را هم کمرنگ کرده است. MarketWatch مینویسد، ابزارهایی مانند ETFهای اهرمی، آپشنها و بازارهای پیشبینی باعث شدهاند فعالیتهای بسیار پرریسک ظاهری شبیه معاملات مالی معمول پیدا کنند.
پول سرمایهگذاری به سمت شرطبندی میرود
شاید عجیبترین بخش داستان همینجا باشد. براساس یک نظرسنجی که Betterment انجام داده، ۵۲ درصد از سرمایهگذاران نسل زد گفتهاند طی یک سال گذشته بخشی از پولی را که قرار بود سرمایهگذاری کنند، به شرطبندی ورزشی منتقل کردهاند.
از این میان، حدود ۲۶ درصد حتی شرطبندی ورزشی را بخشی از استراتژی مالی بلندمدت خود میدانند؛ رقمی که نشان میدهد برای بخشی از این نسل، مرز میان سرمایهگذاری و شرطبندی در حال محو شدن است.
البته باید توجه داشت که این نظرسنجی تنها ۱۰۰۰ سرمایهگذار آمریکایی از چهار نسل را بررسی کرده و نمیتوان نتایج آن را نماینده کل نسل زد دانست.
چرا نسل زد به دنبال سود سریع است؟
پشت این رفتار، فقط هیجان یا بیاحتیاطی نیست. افزایش قیمت مسکن، هزینه تحصیل، درمان و زندگی در کنار رشد محدود دستمزدها باعث شده بخشی از جوانان احساس کنند مسیر سنتی ثروتمند شدن یعنی کار، پسانداز، خرید خانه و سرمایهگذاری بلندمدت دیگر مانند گذشته دستیافتنی نیست.
MarketWatch این وضعیت را به مفهوم نیهیلیسم مالی مرتبط میکند؛ یعنی این تصور که اگر رسیدن به اهداف مالی بزرگ تقریباً غیرممکن شده، شاید گرفتن یک ریسک بزرگ برای رسیدن سریع به پول منطقی به نظر برسد.
در چنین شرایطی، سود احتمالی سریع شرطبندی میتواند برای فردی که احساس میکند از نظر مالی عقب مانده، جذابتر از انتظار چندینساله برای رشد سرمایه باشد. اما تفاوت اساسی اینجاست که بازار سهام یک بازی مجموعمثبت است که شرکتها و اقتصاد میتوانند در طول زمان ارزش ایجاد کنند، در حالی که شرطبندی ورزشی در نهایت یک بازی مجموعمنفی با کسر سود برگزارکننده است.
شبکههای اجتماعی و هوش مصنوعی؛ مشاور مالی جدید نسل زد
نحوه دریافت اطلاعات مالی نیز در این نسل تغییر کرده است. طبق دادههایی که Betterment منتشر کرده، ۶۰ درصد از نسل زد شبکههای اجتماعی را منبع اخبار مالی خود میدانند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۵ درصد بود. در مقابل، تنها حدود ۲۱ درصد مشاور مالی را منبع اخبار مالی خود معرفی کردهاند.
اما شبکههای اجتماعی تنها تغییر این بخش نیستند. هوش مصنوعی نیز وارد تصمیمهای مالی نسل زد شده است. بر اساس مطالعهای که Barron’s انجام داده ۴۸ درصد از سرمایه گذاران نسل زد اعلام کردهاند که هوش مصنوعی روی یکی از تصمیمهای مالی آنها تاثیر گذاشته است؛ رقمی حدود دو برابر میانگین میان همه سرمایه گذاران.
این موضوع باعث شده سرمایهگذاری برای نسل زد بیش از گذشته به بخشی از فرهنگ آنلاین تبدیل شود؛ جایی که یک سهم، رمزارز، ETF یا حتی یک بازار پیشبینی میتواند در مدت کوتاهی به موضوعی فراگیر تبدیل شود.
تناقض بزرگ نسل زد؛ آیندهنگر، اما ریسکپذیر
در نهایت، تصویر مالی نسل زد یک تصویر کاملاً متناقض است. از یک سو، این نسل زودتر از نسلهای قبلی برای بازنشستگی سرمایهگذاری میکند، به بازار سهام وارد شده، درباره پول بیشتر صحبت میکند و تلاش میکند وابستگی مالی خود به والدین را کاهش دهد.
از سوی دیگر، فشار اقتصادی باعث شده بخشی از همین سرمایهگذاران به سمت شرطبندی، بازارهای پیشبینی و سایر ابزارهای سفتهبازانه حرکت کنند.
