ثبت لحظههای خورشیدگرفتگی با دوربین گوشی میتواند خاطرهای ماندگار بسازد، اما یک اشتباه ساده ممکن است به قیمت آسیب دائمی به دوربین تمام شود؛ کارشناسان توصیه میکنند پیش از عکاسی از این پدیده، نکات محافظتی را جدی بگیرید.
۱۲ اوت ۲۰۲۶ اسپانیا شاهد نخستین خورشیدگرفتگی کامل در بیش از یک قرن خواهد بود. پیش از فیلمبرداری با موبایل باید بدانید که نشانه رفتن دوربین به سمت خورشید بدون فیلتر میتواند در چند دقیقه به حسگر گوشی هوشمند شما آسیب بزند. در ادامه توضیح میدهیم چطور این کار را ایمن انجام دهید.
ماه در ۱۲ اوت در بخشهایی از شمال و شرق اسپانیا قرص خورشید را به طور کامل میپوشاند. این نخستین خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از شبهجزیره ایبری در بیش از ۱۰۰ سال خواهد بود؛ رویداد قبلی در سال ۱۹۱۲ رخ داد. سایهای که ماه ایجاد میکند از گالیسیا وارد میشود و کشور را از غرب به شرق طی میکند تا به پالمای مایورکا برسد؛ جایی که خورشید در آنجا غروب خواهد کرد.
در سرزمین اصلی اسپانیا، مرحله جزئی حدود ساعت ۱۹:۳۰ به وقت رسمی اسپانیا آغاز میشود و بیشترین تاریکی بسته به محل دقیق، بین ساعت ۲۰:۲۷ تا ۲۰:۳۵ رخ میدهد. این پدیده کمی پیش از ساعت ۲۱:۳۰ پایان مییابد؛ زمانی که خورشید بسیار نزدیک افق است و در برخی نقاط تقریبا کاملا غروب کرده است. در مناطقی که خورشیدگرفتگی کامل رخ میدهد، فاز کلی کمی کمتر از دو دقیقه طول میکشد. در همان شب اوج بارش شهابی برساوشی نیز خواهد بود؛ بنابراین کسانی که در محل رصد میمانند، یک فرصت دوگانه خواهند داشت.
چرا گوشی همراه واقعا در معرض خطر است؟
دلیل احتیاط فقط حفاظت از چشمها نیست. اپتیک یک گوشی هوشمند تا حدی شبیه ذرهبین عمل میکند و نوری را که از لنز وارد میشود روی سطح بسیار کوچکی، یعنی حسگر دوربین، متمرکز میکند.
اگر این لنز را بدون هیچ محافظی برای چند دقیقه مستقیم به خورشید نشانه بروید، میتواند ماژول دوربین را بیش از حد داغ کند و فوتودیودهایی را که حسگر را تشکیل میدهند به طور دائمی بسوزاند. در نتیجه لکهها یا پیکسلهای سوختهای روی تصویر باقی میماند که دیگر برطرف نمیشود. این کار همچنین میتواند سامانه محافظت حرارتی گوشی را فعال کند و دستگاه ناگهان خاموش شود.
آمار عمومی درباره تعداد گوشیهایی که در خورشیدگرفتگیهای قبلی آسیب دیدهاند وجود ندارد، اما موارد شناختهشدهای وجود دارد که کاربران روی عکسهای خود نوارهای تیره یا نقاط سیاه دیدهاند؛ نشانهای از آسیب دیدن فوتودیودها.
با این حال، برخی متخصصان تاکید میکنند که یک عکس سریع و کوتاه معمولا به حسگرهای کوچکی مانند حسگر گوشی آسیب نمیزند؛ حسگرهایی که بسیار کوچکتر از حسگر دوربینهای حرفهای هستند. خطر زمانی افزایش مییابد که برای مدت طولانی از زوم استفاده شود یا یک تلهلنز خارجی به گوشی متصل شود.
هرچه لنز مدت بیشتری بدون فیلتر به سمت خورشید بماند، احتمال خراب شدن حسگر و ظاهر شدن نقاط سیاه در تصویر بیشتر میشود؛ زیرا بعضی فوتودیودها میسوزند و برای همیشه از کار میافتند.
قاعدهای که در همه دستورالعملهای بررسیشده تکرار میشود ساده است: تا زمانی که بخشی از خورشید قابل مشاهده است، دوربین بدون استثنا به فیلتر خورشیدی نیاز دارد. تنها استاندارد مورد تایید ناسا و انجمنهای نجومی استاندارد ISO ۱۲۳۱۲-۲:۲۰۱۵ است؛ همان استانداردی که عینکهای مخصوص خورشیدگرفتگی باید آن را برآورده کنند.
لازم نیست لوازم جانبی گرانقیمت بخرید. یک گزینه ارزان این است که شیشه عینک خورشیدگرفتگی استاندارد را ببرید و جلوی لنز گوشی قرار دهید، بهگونهای که تمام اپتیک را بپوشاند و جایی برای نفوذ نور باقی نگذارد.
کسانی که به دنبال راهکاری مقاومتر هستند میتوانند از فیلترهای خورشیدی با چگالی خنثای بسیار بالا، ND۱۰۰۰۰۰، استفاده کنند که برای گوشیهای هوشمند طراحی شده و با قیمتی کمتر از ۴۰ یورو در دسترس است.
نکاتی برای ضبط یا عکاسی از خورشیدگرفتگی با گوشی، بدون اینکه گوشی از کار بیفتد
پیش از شروع ضبط، نوردهی و فوکوس را روی خورشید قفل کنید. نرمافزار دوربین در هر گوشی متفاوت است، اما معمولا کافی است خورشید را لمس کنید و کمی انگشت را نگه دارید تا علامت قفل ظاهر شود.
حالت دستی یا حرفهای دوربین را با ISO پایین، بین ۱۰۰ تا ۲۰۰، و سرعت شاتر بالا، کمتر از ۱/۱۰۰۰ ثانیه، فعال کنید؛ زیرا در حالت خودکار تصویر حتی با وجود فیلتر هم معمولا بیش از حد روشن ثبت میشود.
از سهپایه و تایمر شاتر استفاده کنید تا لرزش دست و عکسها یا ویدئوهای محو و لرزان کاهش یابد.
در مرحله جزئی، تایملپس با فاصلههای یک تا دو ثانیهای بهتر از ویدئوی زمان واقعی پیشروی خورشیدگرفتگی را ثبت میکند، چون حرکت ماه بسیار کند است.
اگر در نوار خورشیدگرفتگی کامل قرار دارید، فقط در ثانیههایی که قرص خورشید کاملا پوشیده است، به ثبت هاله خورشیدی بپردازید و به ویدئوی زنده بدون فیلتر تنها در همان چند ثانیه متوسل شوید.
ترجیحا از زوم نوری استفاده کنید نه دیجیتال، چون زوم دیجیتال فقط پیکسلها را بزرگ میکند و کیفیت تصویر را پایین میآورد.
به دمای گوشی توجه کنید. گرمای ماه اوت، همراه با تابش مستقیم خورشید، میتواند دستگاه را بیش از حد داغ کند و باعث خاموش شدن خودکار شود؛ بنابراین بهتر است بین هر برداشت، گوشی را در سایه نگه دارید و یک باتری همراه یا پاوربانک با خود داشته باشید.
کارهایی که به هیچ وجه نباید انجام دهید اگر میخواهید بعد از خورشیدگرفتگی دوربین گوشی شما سالم بماند
گوشی را برای چند دقیقه پشت سر هم، در حالی که مستقیما به خورشید نشانه رفته است، روی حالت ضبط نگه ندارید؛ حتی اگر فیلتر روی آن نصب شده باشد.
در هیچ لحظهای فیلتر را برندارید، مگر در ثانیههای دقیق فاز کامل خورشیدگرفتگی و آن هم فقط اگر در نوار خورشیدگرفتگی کامل قرار دارید.
بدون استفاده از فیلتر خورشیدی استاندارد، دوربین دوچشمی، تلسکوپ یا تلهلنز را به گوشی متصل نکنید.
هرگز از طریق منظرهیاب یا لنز دوربین، تلسکوپ یا دوربین دوچشمی به خورشید نگاه نکنید، حتی اگر عینک خورشیدگرفتگی به چشم دارید؛ زیرا پرتوهای متمرکز میتوانند فیلتر را بسوزانند و به بینایی شما آسیب جدی بزنند.
گوشی را بین دو برداشت برای مدت طولانی در معرض مستقیم خورشید رها نکنید.
همچنین باید به یاد داشت که تماشای خورشیدگرفتگی از روی صفحهنمایش گوشی هیچ خطری برای چشم ندارد، اما برای چشم خود گوشی یعنی دوربین آن خطر دارد؛ زیرا از طریق لنزی که نور را تقویت کند نگاه نمیکنید.
خطر، همانند چشمهای ما، در حسگر است، نه در صفحهنمایش. کسانی که به عکس بینقص نمیرسند نیز نباید زیاد نگران باشند؛ عکاسان حرفهای با تجهیزات مناسب این پدیده را پوشش خواهند داد و برای بیشتر مردم، ثبت خاطره تاریک شدن آسمان در میانه عصر کافی است.
