به گزارش اقتصادآنلاین، در شرایطی که افزایش هزینههای زندگی و رشد قیمت کالاهای اساسی فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد کرده است، سیاستهای حمایتی دولت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند. در این میان، «کالابرگ الکترونیکی» بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی دولت برای کمک به تأمین کالاهای ضروری خانوارها اجرا میشود؛ طرحی که هدف آن تقویت قدرت خرید اقشار مختلف جامعه، بهویژه دهکهای کمدرآمد است. با تشدید فشارهای اقتصادی در ماههای اخیر، بحثهایی درباره افزایش اعتبار کالابرگ، اصلاح شیوه پرداخت و هدفمندتر شدن آن مطرح شده است. با این حال محدودیت منابع مالی دولت و ضرورت مدیریت هزینههای بودجهای باعث شده هرگونه تصمیم درباره افزایش این حمایتها با بررسیهای دقیق اقتصادی همراه باشد.
افزایش ۵۰ درصدی کالابرگ در راه است؟
در ماههای اخیر و همزمان با افزایش هزینههای معیشتی، پیشنهادهایی برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی مطرح شده است. برخی کارشناسان و مسئولان اقتصادی معتقدند در شرایط تورمی کنونی، تقویت این ابزار حمایتی میتواند بخشی از فشار اقتصادی وارد بر خانوارها، بهویژه اقشار کمدرآمد، را کاهش دهد. با این حال داود منظور، رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه، با اشاره به این پیشنهادها تأکید کرده است که اجرای چنین افزایشی نیازمند منابع مالی قابل توجهی است. به گفته او، افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ مستلزم تأمین حدود ۵۰۰ همت منابع جدید است؛ رقمی که در شرایط فعلی بودجه کشور فراهم کردن آن با چالشهای جدی روبهروست. منظور توضیح داد که حتی در تأمین منابع فعلی این طرح نیز محدودیتهایی وجود دارد و به همین دلیل هرگونه افزایش در میزان حمایتها باید با در نظر گرفتن ظرفیت واقعی منابع مالی دولت انجام شود. او همچنین تأکید کرد که تعریف هرگونه هزینه جدید برای کشور بدون پیشبینی منابع پایدار میتواند به افزایش کسری بودجه و در نهایت تشدید فشارهای تورمی منجر شود؛ مسئلهای که سیاستگذاران اقتصادی تلاش دارند از آن جلوگیری کنند.
کالابرگ کدام دهکها حذف میشود؟
یکی از راهکارهایی که برای تأمین منابع مورد نیاز جهت تقویت طرح کالابرگ مطرح شده، بازنگری در دامنه مشمولان این طرح و تمرکز بیشتر بر اقشار کمدرآمد است. داود منظور در این باره معتقد است ضرورتی ندارد همه ده دهک درآمدی کشور از این نوع حمایت برخوردار باشند، زیرا فلسفه اصلی چنین سیاستهایی کمک به خانوارهایی است که بیشترین فشار معیشتی را تحمل میکنند. بر همین اساس او پیشنهاد داده است در صورت تصمیم دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ، پرداخت آن به شش یا هفت دهک اول جامعه محدود شود و سه تا چهار دهک بالای درآمدی از فهرست دریافتکنندگان حذف شوند. به گفته او، با اجرای چنین اصلاحی میتوان منابع قابل توجهی آزاد کرد و آن را به افزایش میزان حمایت از دهکهای پایینتر اختصاص داد. کارشناسان اقتصادی نیز معتقدند تمرکز یارانهها بر گروههای هدف میتواند اثربخشی سیاستهای حمایتی را افزایش دهد، هرچند اجرای این رویکرد نیازمند دسترسی به دادههای دقیق از وضعیت درآمدی و اقتصادی خانوارهاست تا احتمال خطا در شناسایی دهکها به حداقل برسد.
دهکبندی خانوارها تغییر میکند؟
همزمان با بررسی اصلاحات در طرح کالابرگ الکترونیکی، موضوع بازنگری در دهکبندی خانوارها نیز مطرح شده است. برخی مسئولان اقتصادی معتقدند برای هدفمندتر شدن حمایتهای معیشتی، لازم است نظام شناسایی دهکهای درآمدی با دقت بیشتری بهروزرسانی شود تا منابع حمایتی به شکل دقیقتری به اقشار کمدرآمد اختصاص یابد.
مرتضی زمانیان، معاون سیاستگذاری و راهبری اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی، در این باره اعلام کرده است که دولت در حال بررسی سازوکارهایی برای اصلاح نحوه پرداخت یارانه و کالابرگ با تمرکز بر دهکهای آسیبپذیر است. به گفته او، در مراحل بعدی ممکن است میزان حمایتها میان دهکهای مختلف متفاوت شود تا خانوارهای کمدرآمد سهم بیشتری از این حمایتها دریافت کنند.
کارشناسان اقتصادی نیز معتقدند بهروزرسانی اطلاعات اقتصادی خانوارها و بازنگری در دهکبندی میتواند به کاهش خطا در شناسایی مشمولان کمک کند؛ موضوعی که در صورت اجرا، نقش مهمی در افزایش کارایی سیاستهای حمایتی دولت خواهد داشت.
